Czarnog贸ra

Ostrog i Cetynia w Czarnog贸rze.

Religijne serce Czarnog贸ry bije u monastyru Ostrog, a gdyby dzisiaj zapyta膰 przeci臋tnego Czarnog贸rca o to, gdzie bije sentymentalne serce jego kraju, wcale nie wskaza艂 by obecnej stolicy. Wskaza艂by na Cetyni臋 鈥 ma艂e miasteczko u podn贸偶a g贸r Lov膰en. Z Cetyni膮 s膮 nieod艂膮cznie zwi膮zane najwybitniejsze postacie w historii Czarnog贸ry. Na ka偶dym kroku mo偶na napotyka膰 pami膮tki z przesz艂o艣ci, dost臋pne na wyci膮gni臋cie r臋ki. Cetynia by艂a pierwsz膮 stolica kraju- subtelna, klimatyczna, pe艂na uroku, z alejami ocienionymi rosn膮cymi g臋sto drzewami lipowymi.

Cetynia w Czarnog贸rze o zmierchu
Widok na Cetyni臋 o zmierzchu

Cetynia w Czarnog贸rze- najwa偶niejsze atrakcje:

alejki spacerowe w czarnog贸rskiej cetyni ocienione lipami
Cety艅skie lipy- drzewa-symbole tego miasteczka. Kto艣 ma jeszcze w膮tpliwo艣ci, czy wyje偶d偶a膰 do Czarnog贸ry p贸藕n膮 jesieni膮..? 馃槈

Niestety, decyzj膮 prezydium Jugos艂awii stolic臋 przeniesiono do Titogradu 鈥 dzi艣 Podgoricy, ale tak naprawd臋 Czarnog贸rcy nigdy si臋 z tym do ko艅ca nie pogodzili. Wyrazem tego by艂o ustanowienie w Cetyni rezydencji prezydenta w 2005 roku. Roli centrum kulturalnego i religijnego Cetynia nie straci艂a nigdy. Miasto zosta艂o za艂o偶one przez Ivana Crnojevi膰a w 1478 roku na miejscu ma艂ej wioski pasterskiej, a swoj膮 nazw臋 wzi臋艂o od przep艂ywaj膮cej tamt臋dy rzeki. W 1484 powsta艂 tu niezwykle wa偶ny dla historii Czarnog贸ry Monaster Narodzenia Matki Bo偶ej, a w 1494 kultura materialna Ba艂kan贸w wzbogaci艂a si臋 o pierwsz膮 drukowan膮 w tutejszej drukarni ksi臋g臋. Niestety najazdy tureckie znacznie ograniczy艂y rozw贸j miasta, w konsekwencji przynosz膮c regres trwaj膮cy do XIX wieku. Powt贸rna urbanizacja i rozbudowa osady jest zas艂ug膮 najwybitniejszego w艂adcy Czarnog贸ry 鈥 Piotra II Petrovi膰a-Niegosza. To on zbudowa艂 tam w 1838 sw贸j pa艂ac, dzi艣 zwany Bilard贸wk膮 (Biljard膮), rozbudowa艂 Monaster, zadba艂 tak偶e o nowoczesny uk艂ad urbanizacyjny. Dzi艣 kojarzony jest g艂贸wnie ze swoim Mauzoleum zbudowanym w g贸rach Lov膰en, cho膰 to w艂a艣nie Cetynia by艂a najpi臋kniejszym pomnikiem jego 偶ycia. Po Kongresie Berli艅skim w 1878 miasto sta艂o si臋 stolica niepodleg艂ej Czarnog贸ry. Miko艂aj I wzni贸s艂 tu sw贸j pa艂ac, powsta艂y budynki nowoczesnych ambasad, ministerstw i hoteli. Mo偶na je ogl膮da膰 do dzi艣 i nie straci艂y nic ze swego uroku. Obecnie rozw贸j miasta jest w sporej mierze zas艂ug膮 dziedzica dynastii czarnog贸rskiej Miko艂aja Niegosza. Ksi膮偶臋 偶yje w Pary偶u i pracuje jako architekt, czuje jednak siln膮 wi臋藕 z ojczyzn膮 przodk贸w, co przek艂ada si臋 na materialne wsparcie inicjatyw kulturalnych i odnowy architektonicznej miasta.

Biljarda w  Cetyni
Biljarda
Cetynia i jej s艂ynny monastyr
Monaster w Cetyni
Cetynia ulica spacerowa
Jedna z g艂贸wnych ulic w Cetyni

Co warto zobaczy膰 w Cetyni?

W Cetyni znajduje si臋 budynek niewielkiego, ale do艣膰 nowoczesnego dworca- w jego okolicach nie znajdziemy nic interesuj膮cego. Najlepiej od razu kierowa膰 si臋 do centrum, gdzie czeka na zwiedzaj膮cych 13 muze贸w i historycznych budynk贸w. Czeka wspomniany Monaster, gdzie przechowywane s膮 cenne relikwie oraz pe艂ne warto艣ciowych r臋kopis贸w muzeum skarbca. Plac Ivana Crnojevi膰a– z pomnikiem w艂adcy- na og贸艂 jest pe艂ny zwiedzaj膮cych i miejscowych. W pobli偶u tego placu mie艣ci si臋 te偶 Biljarda, zwana tak od jednego z najwa偶niejszych dla Czarnog贸rc贸w zabytku materialnego 鈥 sto艂u bilardowego Piotra II. Mo偶na tam te偶 zobaczy膰 plastyczn膮, tr贸jwymiarow膮 map臋 Austrii. Za Biljard膮 znajduje si臋 ma艂y placyk. Jego nazwa Malo Guvno mo偶e nas Polak贸w troch臋 bawi膰, ale trzeba zda膰 sobie spraw臋, 偶e to w艂a艣nie tam na wiecach ludowych rodzi艂a si臋 czarnog贸rska samorz膮dno艣膰 i parlamentaryzm. Czarnog贸rscy g贸rale pocz膮tkowo wykorzystywali ten plac do m艂贸cenia zbo偶a- st膮d te偶 w艂a艣nie jego nazwa (po polsku takie miejsce to gumno).

Malo Guvno Cetynia
Malo Guvno
cipur crnjevi cetynia
Cipur Crnojevi

Potem odbywa艂y si臋 tam wa偶ne zgromadzenia, 艣wi臋towano, ta艅czono ale te偶 rozwi膮zywano konflikty pomi臋dzy klanami i wymierzano kary. Placyk niepozorny, ale jego historia jest wielka. Ukoronowaniem tradycji parlamentarnej jest budynek Vladin Dom– najwi臋ksza budowla w Czarnog贸rze. Mie艣ci si臋 w nim dzi艣 Galeria Sztuki i Narodowe Muzeum Historyczne, gdzie naprawd臋 warto wej艣膰. Mi艂a i bardzo pomocna obs艂uga pomo偶e zaplanowa膰 wizyty w pozosta艂ych obiektach muzealnych w Cetyni, warto zakupi膰 tam bilet zbiorczy. W muzeum jest przechowywania niezwyk艂a ikona, zwana Bogurodzic膮 z Filermos. Pe艂n膮 histori臋 ikony znajdziecie tu: http://www.smom-za.org/saints/philerme.htm Przy placu Crnojevi膰a mie艣ci si臋 r贸wnie偶 dawna Ambasada Serbii- obecnie Muzeum Etnograficzne oraz pa艂ac Kr贸la Miko艂aja I. Budynek zaskakuje swoj膮 skromno艣ci膮. Wida膰, 偶e w艂adca nie unika艂 kontaktu z poddanymi i nie izolowa艂 si臋, co tylko dobrze o nim 艣wiadczy. Obecnie mie艣ci si臋 w pa艂acu Muzeum Pa艅stwowe. W niewielkim parku tu偶 obok warto zobaczy膰 ruiny Monasteru Cipur Crnojevi 鈥 jedno z najstarszych miejsc w mie艣cie. Budynki dawnych ambasad do dzi艣 pe艂ni膮 praktyczne funkcje: Bu艂garska jest dzi艣 Ratuszem, a Rosyjska Akademi膮 Sztuki. Spacer wzd艂u偶 ulicy Njegoeva nie zajmuje wiele czasu, a pozwala zobaczy膰 nie tylko pi臋kne budynki, ale i nacieszy膰 si臋 codziennym 偶yciem Cetyni. Wielu ludzi spaceruje, robi zakupy w okolicznych sklepikach lub sp臋dza por臋 obiadow膮 w ogr贸dkach licznych restauracji i konob, gdzie mo偶na zje艣膰 za rozs膮dne pieni膮dze. Ceny s膮 du偶o ni偶sze ni偶 na wybrze偶u, a porcje konkretne i smaczne. Najlepsz膮 jest konoba Korzo (Njegoeva 24).

konoba Korzo Cetynia
Konoba Korzo
cetynia
Okolice Cetyni to liczne, wapienne wzg贸rza. Wiedzie przez nie wiele szlak贸w. Jest tam naprawd臋 pi臋knie.

Po艂o偶ona w 艣cis艂ym centrum knajpka z oryginalnym ba艂ka艅skim jedzeniem i kraciastymi obrusami na sto艂ach roz艂o偶onych pod lipami. Najlepsze pljeskavice, 膰evapi膰i i 膷orby聽jedli艣my w艂a艣nie w Korzo. Wi臋cej o tym miejscu na tripadvisorze Okolice Cetyni s膮 g贸rzyste. Z jednej strony mamy Park Narodowy Lov膰en, z kilometrami szlak贸w i Mauzoleum Piotra II na szczycie Jezerski Vrh. Roztacza si臋 stamt膮d widok na imponuj膮c膮 panoram臋 Zatoki Kotorskiej i praktycznie ca艂ej Czarnog贸ry. Co艣, co na d艂ugo zapadnie w pami臋膰. Z drugiej strony miasta- w kierunku Podgoricy mamy g贸ry zbudowane z wapienia, a gdzie wapie艅, tam zjawiska krasowe. Od zaledwie dw贸ch lat otwarta dla zwiedzaj膮cych jest Jaskinia Lipa (od 2015).

Jaskinia Lipa w Czarnog贸rze- zwiedzanie:

jaskinia Lipa Czarnog贸ra

Jaskinia Lipa po艂o偶ona jest oko艂o 5 km od Cetyni. Dotrze膰 tam mo偶na taks贸wk膮, albo urz膮dzi膰 sobie spacer z centrum, o ile聽 nie przera偶a nas konieczno艣膰 przej艣cia kilkuset metr贸w poboczem jednej z bardziej ruchliwych w Czarnog贸rze dr贸g. Jaskinia posiada 艣wietnie zachowan膮 szat臋 naciekow膮, temperatura w jej wn臋trzu wynosi 10 stopni i doskonale daje si臋 tam wyczu膰 podmuchy zimnego powietrza. Przed zwiedzaniem nale偶y zabra膰 z sob膮 lekk膮 kurtk臋 i buty trekkingowe. Organizacja zwiedzania jest 艣wietna, a przewodnicy mili i kompetentni. Strona jaskini wraz z informacjami i cenami to: http://lipa-cave.me/ Dla zaawansowanych wielbicieli sport贸w speleologicznych istnieje r贸wnie偶 opcja extreme tour. Poni偶ej kilka zdj臋膰 z jaskini:

jaskinia Lipa czarnogora
jaskinia Lipa czarnogora

jaskinia Lipa czarnogora

Ostrog- monastyr na skale.

Ostrog montenegro
Monaster Ostrog

O ile serce Czarnog贸ry bije w Cetyni, to si艂臋 jej ducha najbardziej mo偶na poczu膰 w zupe艂nie innym miejscu. Po艂o偶ony w pobli偶u聽Nik拧i膰a Monaster Ostrog ju偶 od XVII stulecia stanowi jedno z najwa偶niejszych miejsc dla Ko艣cio艂a Prawos艂awnego. Sta艂 si臋 duchowym centrum tego ma艂ego kraju i miejscem niezliczonych pielgrzymek z ca艂ego 艣wiata. Za艂o偶ony przez 艢w. Bazylego (Wasyla) Jovanovi膰a jest uznawany za 艣wi臋te miejsce nie tylko przez wyznawc贸w Prawos艂awia, ale te偶 Katolik贸w. Miejsce to darzone jest szacunkiem nawet przez wyznawc贸w Islamu. 艢w. Bazyli, zwany po swej 艣mierci Ostrogskim urodzi艂 si臋 w 1610 roku w Serbii i z serbsk膮 ziemi膮 by艂 zwi膮zany w pocz膮tkach swojej drogi zakonnej. Po pog艂臋bieniu nauk w Monasterze w Cetyni uda艂 si臋 do Hercegowiny, gdzie organizowa艂 偶ycie duchowe i odbudowywa艂 liczne tam klasztory. Niestety, taka dzia艂alno艣膰 nie podoba艂a si臋 okupuj膮cym te ziemie Turkom. Na Bazylego i jego towarzyszy spad艂y represje, kt贸re zmusi艂y go do ucieczki i za艂o偶enia klasztoru w skalnej 艣cianie Ostroga. Reszt臋 偶ycia sp臋dzi艂 w tym klasztorze i zmar艂 w nim w 1671 roku. Wed艂ug przekaz贸w ju偶 za 偶ycia mia艂 moc uzdrawiania, a po jego 艣mierci wytrysn臋艂o cudowne 藕r贸d艂o i wyr贸s艂 krzew winoro艣li.

Monastyr Ostrog w Czarnog贸rze- co zobaczy膰?

monaster ostrog
Mozaiki na ska艂ach. Wewn膮trz- tam, gdzie nie mo偶na fotografowa膰- znajduj膮 si臋 pi臋kne freski.

Wierni do dzi艣 przybywaj膮 po聽 艣wi臋ta wod臋 i zobaczy膰 miejsce spoczynku 艣wi臋tego. Wed艂ug przekaz贸w Bazyli Ostrogski mia艂 nie umrze膰, a zasn膮膰- jego cia艂o nie uleg艂o rozk艂adowi. Monaster Ostrog dzieli si臋 na cz臋艣膰 g贸rn膮 i doln膮. To w艂a艣nie G贸rny Monaster mie艣ci najwa偶niejsze dla wyznawc贸w relikwie 艢w. Bazylego. Swoj膮 obecn膮 form臋 przyj膮艂 po rozbudowie w 1820 roku. Znajduj膮 si臋 tam cztery cerkwie: g艂贸wna- Za艣ni臋cia NMP, gdzie obecnie z艂o偶ono szcz膮tki 艣w. Bazylego i gdzie zobaczymy cudowny ikonostas. Trzy pozosta艂e to Cerkiew 艢w. Krzy偶a, Cerkiew Tr贸jcy 艢wi臋tej i Cerkiew nowom臋czennika Stanka. Ka偶da posiada bardzo bogate, klasyczne w formie zdobienia i ikony. Fotografowanie wn臋trz cerkwi jest surowo zakazane i zwyczajnie niestosowne, jednak zobaczenie tego miejsca na w艂asne oczy pozwala poczu膰 niesamowit膮 atmosfer臋. Za spraw膮 艣w. Bazylego maj膮 si臋 tu dokonywa膰 liczne uzdrowienia. Historie przytaczane przez mnich贸w, jak cho膰by ta zwi膮zana z uzdrowieniem ameryka艅skiego senatora W. Bara, dodaj膮 jeszcze wi臋cej mistycyzmu temu miejscu. Monastyr Ostrog by艂 tak偶e obiektem wielu najazd贸w, napad贸w i rabunk贸w. Ostatnie takie wydarzenia mia艂y miejsce w latach 50 XIX wieku, gdy Turcy zdobyli klasztor, na szcz臋艣cie wcze艣niej 17 wojownikom uda艂o si臋 uratowa膰 najcenniejsze skarby. Ostatnie, zagra偶aj膮ce klasztorowi wydarzenie, by艂o paradoksalnie tym szcz臋艣liwym dla ca艂ej Czarnog贸ry. By艂o to zwyci臋stwo Miko艂aja I nad wojskami tureckimi w bitwie Dziewi臋ciu Krwawych Dni w 1877 roku. Wprawdzie kluczowe bitwy Wojny Ba艂ka艅skiej rozegra艂y si臋 w Bu艂garii – na prze艂臋czy Szipka i pod Plewn膮, ale bitwa u podn贸偶y Ostrogu zapewni艂a Czarnog贸rze niepodleg艂o艣膰 na najbli偶sze lata.

ostrog
W tym miejscu wierni zostawiaj膮 pro艣by o modlitw臋 i zaopatruj膮 si臋 w wod臋 z cudownego 藕r贸de艂ka

Jak dotrze膰 do Monastyru Ostrog?

monastyr ostrog w czarnog贸rze

Klasztor po艂o偶ony jest na wysoko艣ci ok. 900m n.p.m. i droga do niego nie nale偶y do naj艂atwiejszych. Z dna doliny Bjelopavli膰i czeka nas oko艂o 10 kilometrowe podej艣cie serpentynami. Bywa, 偶e pielgrzymi pokonuj膮 t臋 drog臋 boso lub na kolanach. W zasadzie najwygodniejsze b臋dzie skorzystanie z pomocy miejscowych ze wsi Bogetici. Warto poprosi膰 ich o pomoc w dotarciu do Monasteru. Jako ciekawostk臋 dodamy, 偶e najpierw zapytano nas, czy m贸wimy po angielsku i sk膮d jeste艣my. Zdarza艂o si臋 to i w innych cz臋艣ciach Czarnog贸ry. By艂y pytania dlaczego Polska nie lubi Rosji, czemu pijemy du偶o w贸dki i dlaczego Polacy s膮 tacy g艂o艣ni..? Na szcz臋艣cie nie wszyscy 馃檪 W momencie, kiedy przeszli艣my na j臋zyk rosyjski i powiedzieli艣my, 偶e nie mamy wobec Rosjan 偶adnych uprzedze艅 (bo nie mamy) uda艂o si臋 nam dosta膰 ni偶sz膮 cen臋 na transport. Dodatkowo zostali艣my zawiezieni praktycznie pod sama bram臋 klasztoru. Nasz kierowca da艂 nam godzin臋 na zwiedzanie, a na koniec odtransportowa艂 nas na dworzec w聽Nik拧i膰u. Co wi臋cej- wcze艣niej sprawdzi艂 godzin臋 odjazdu busa, kt贸ry jad膮c z聽Nik拧i膰a do Risanu (tras膮 omijaj膮ca Budv臋 i Cetyni臋), pozwoli艂 nam zaoszcz臋dzi膰 bardzo du偶o czasu. Generalnie za tak膮 us艂ug臋 trzeba b臋dzie zap艂aci膰 ok. 30 euro. Transportu publicznego nie ma, a wej艣cie piesze mimo pozornie niewielkiej odleg艂o艣ci mo偶e zaj膮膰 ok 4-5 godzin ze wzgl臋du na przewy偶szenia. Decyduj膮c si臋 na wizyt臋 w monastyrze Ostrog, na pewno nie b臋dziecie zawiedzeni. To unikat, nie tylko w skali Ba艂kan贸w ale i ca艂ego 艣wiata.W okolicy Nik拧i膰a znajduje si臋 r贸wnie偶 do艣膰 rozleg艂y teren ze s艂onymi jeziorami. Mogli艣my go podziwia膰 niestety tylko przez okna busika. Miejsce to wydaje si臋 by膰 naprawd臋 warte odwiedzenia i jak do tej pory nie znale藕li艣my 偶adnej relacji z tej cz臋艣ci Czarnog贸ry. Troch臋 偶al, 偶e zabrak艂o czasu by tam wr贸ci膰, ale mamy nadziej臋, 偶e komu艣 z Was si臋 to uda i dacie zna膰, jakie szlaki wiod膮 przez ten malowniczy teren.

%d bloggers like this: