Czarnog贸ra porady
Czarnog贸ra,  Porady i recenzje

Czarnog贸ra- porady przed wyjazdem.

Z pewno艣ci膮 wielu z Was ma ten ma艂y, ale niesamowicie klimatyczny i zr贸偶nicowany kraj w swoich podr贸偶niczych planach. Sami sp臋dzili艣my tam raptem kilka dni i byli艣my zafascynowani Czarnog贸r膮 na tyle by postanowi膰, 偶e kiedy艣 wr贸cimy. Tymczasem poczytajcie czym mo偶e zachwyci膰 lub zaskoczy膰 Was Czarnog贸ra: porady i spostrze偶enia dla wszystkich szykuj膮cych si臋 do podr贸偶y!

Kiedy jecha膰 do Czarnog贸ry?

Je偶eli pragniecie dobrej, s艂onecznej pogody to najlepszymi miesi膮cami b臋d膮 maj, czerwiec, wrzesie艅 lub pa藕dziernik. W lipcu i sierpniu przypada szczyt sezonu turystycznego- zw艂aszcza w Zatoce Kotorskiej. Bywa bardzo gor膮co, a niekt贸re miejscowo艣ci jak np. Kotor mog膮 by膰 wtedy bardzo zat艂oczone. Dlatego polecamy Wam wiosn臋 lub jesie艅. Pory te s膮 idealne na obserwacj臋 wspania艂ej przyrody w g贸rach na p贸艂nocy, a poza tym oznaczaj膮  komfortow膮 temperatur臋 ze s艂o艅cem na wybrze偶u.

Burza nad czarnog贸rskim Perastem
Burza nad Perastem
Burza Perast Czarnog贸ra porady

Je偶eli planujecie wyjazd w tereny g贸rzyste nale偶y uwa偶a膰 na za艂amania pogody po艂膮czone z pierwszymi 艣nie偶ycami ju偶 pod koniec pa藕dziernika i na pocz膮tku listopada. Opr贸cz tego w g贸rach fatalna pogoda mo偶e przydarzy膰 si臋 nawet w lipcu. Zimy w tamtym rejonie s膮 naprawd臋 艣nie偶ne i mro藕ne.  Dla kontrastu na wybrze偶u mo偶na si臋 cieszy膰 przyjemn膮 pogod膮 z temperaturami rz臋du 15-20潞C w ci膮gu dnia jeszcze w pa藕dzierniku. W tym miesi膮cu pojawili艣my si臋 tak偶e w Cetyni i Ostrogu. W zupe艂no艣ci wystarczy艂a nam lekka odzie偶.

Dokumenty wjazdowe do Czarnog贸ry:

Dla obywateli Polski wystarczy dow贸d osobisty, cho膰 ze swej strony tradycyjnie polecamy paszporty.

Waluta, kt贸r膮 najlepiej zabra膰:

Obowi膮zuj膮ca walut膮 w Czarnog贸rze jest euro (鈧). Na miejscu 艂atwo o wymian臋 dolar贸w, funt贸w i walut kraj贸w s膮siaduj膮cych z Czarnog贸r膮. Je偶eli chodzi o „z艂ot贸wki” bywa niestety znacznie trudniej.

Przewodniki i mapy po Czarnog贸rze:

Stary Kotor Czarnog贸ra porady
Czerwone dachy Starego Kotoru.

W naszym prywatnym rankingu zawsze wygrywa wyd. Bradt. Zabrali艣my z sob膮 鈥濵ontenegro鈥  autorstwa Annalisy Rellie. Najnowsze, zaktualizowane wydania s膮 dost臋pne jedynie po angielsku, ale mo偶na dosta膰 r贸wnie偶 wersj臋 starsz膮, w j臋zyku polskim (kiedy艣 przewodniki te t艂umaczy艂o PWN). Mimo kilku drobnych b艂臋d贸w, sprawdzi si臋 ca艂kiem dobrze. Je艣li zale偶y Wam na aktualizacjach warto wybra膰 nowe, angielskie wydanie. Na Ba艂kanach zmiany post臋puj膮 do艣膰 szybko. Z map do wyboru mamy „dosy膰 og贸ln膮” map臋 wyd. Riese i ca艂kiem przyzwoit膮 od freytag & berndt. Jak zwykle wydawnictwa takie, ze wzgl臋du na aktualizacje, warto zakupi膰 tu偶 przed podr贸偶膮.

Bezpiecze艅stwo w Czarnog贸rze:

Kotor Czarnog贸ra porady
Marina w Kotorze

Kraj jest bezpieczny. Wzmo偶ona uwaga polecana- jak to zazwyczaj bywa- w centrach turystycznych, gdzie zagro偶eniem bywaj膮 kieszonkowcy. Pomimo obecno艣ci licznych bankomat贸w, bardzo uwa偶ajmy na wszelkie przest臋pstwa zwi膮zane ze skimmingiem. Niestety, stali艣my si臋 jego ofiarami nawet pomimo zachowania szczeg贸lnej ostro偶no艣ci. Z konta znikn臋艂o nam sporo got贸wki za kt贸r膮 zosta艂o zakupione z艂oto ju偶 na terenie tzw. Kosowa. Jak nam wyja艣niono, za takie przest臋pstwa odpowiada kosowska mafia pa艅stwowa. Dlaczego pa艅stwowa? Poniewa偶 cz艂onkowie rz膮du tzw. Kosowa s膮 szefami takich mafii i roztaczaj膮 parasol bezpiecze艅stwa nad dzia艂aniami podw艂adnych, kt贸rzy pokazuj膮 na co ich sta膰 nie tylko w krajach s膮siednich, ale i w ca艂ej Europie. 艢ciganie sprawc贸w takich przest臋pstw jest bardzo utrudnione. Warto doda膰, 偶e obok handlu organami, 偶ywym towarem i przerzutem narkotyk贸w na pot臋偶n膮 skal臋 (ponad 50% na europejskim rynku), to w艂a艣nie skimming sta艂 si臋 jednym ze znak贸w rozpoznawczych kosowskich bandzior贸w. O ile trzy pierwsze przest臋pstwa skupiaj膮 si臋 g艂贸wnie na terenie zbuntowanej serbskiej prowincji, o tyle skimming jest sporym utrapieniem dla turyst贸w odwiedzaj膮cych tak偶e Czarnog贸r臋. Uwa偶ajmy i korzystajmy raczej z bankomat贸w w centrach miast i wewn膮trz plac贸wek bankowych.

Zdrowie:

Brak tam nietypowych zagro偶e艅 zdrowotnych. Podczas trekking贸w nale偶y jedynie uwa偶a膰 na jadowite w臋偶e. Ale bez obaw! Czarnog贸rskie szlaki to nie d偶ungle Gabonu 馃檪

Jak dotrze膰 do Czarnog贸ry?

  • drog膮 powietrzn膮:

Kraj ten posiada dwa mi臋dzynarodowe lotniska: jedno w Podgoricy, drugie w Tivacie. Od 18 czerwca 2018 roku podr贸偶ni z Polski b臋d膮 mogli dolecie膰 bezpo艣rednio na lotnisko do Podgoricy z Katowic lub Lotniska im. Chopina w Warszawie! Nareszcie! 馃檪

Targ Kotor
Na szcz臋艣cie w wielu miejscach mo偶na jeszcze kupi膰 jedzenie i wyroby prosto od producent贸w. Jednym z takich miejsc jest targ w okolicach wej艣cia do Starego Kotoru.
  • drog膮 l膮dow膮:

Sporo Polak贸w dociera do Czarnog贸ry w艂asnym samochodem. Niestety, ten spos贸b pozostaje nam obcy. Plusem na pewno jest niezale偶no艣膰 w wyborze cel贸w. Jad膮c do Czarnog贸ry samochodem zwracajmy jednak uwag臋 na stan dr贸g i styl jazdy miejscowych kierowc贸w. Je艣li zdecydujemy si臋 na podr贸偶 l膮dem, ale nie samochodem to z Polski istnieje bardzo fajna opcja podr贸偶y liniami kolejowymi. Najpierw nale偶y dosta膰 si臋 poci膮giem (lub busem) do Budapesztu, stamt膮d poci膮giem do Belgradu, a z Belgradu prosto do Podgoricy lub Baru. Trasa ta jest jedn膮 z najpi臋kniejszych linii kolejowych w Europie. Co艣 dla fan贸w podr贸偶y kolej膮! Z Belgradu, Mostaru, Dubrownika czy Skopje istniej膮 te偶 autobusowe po艂膮czenia mi臋dzynarodowe. Jest np. po艂膮czenie z Wiednia, ale bus cz臋sto bywa odwo艂ywany, wi臋c trzeba trzyma膰 r臋k臋 na pulsie.

Komunikacja lokalna w Czarnog贸rze:

Podgorica i jej dworzec autobusowy to centralny punkt przesiadkowy. Z lotniska mo偶na dosta膰 si臋 do niej r贸wnie偶 poci膮giem– ma艂a, niepozorna i nieco zaniedbana wiata s艂u偶膮ca za stacj臋 kolejow膮 znajduje si臋 kilkana艣cie minut marszu od budynku lotniskowego:

czarnog贸ra transport z lotniska
lokalizacja stacji oznaczona strza艂k膮

Rozk艂ad odjazd贸w poci膮g贸w z tej stacji znajdziemy wchodz膮c na stron臋:https://www.zcg-prevoz.me/search i jako stacj臋 pocz膮tkow膮 wpisuj膮c „Aerodrom”, a w kolejnych okienkach wyszukiwania dat臋 oraz cel naszej podr贸偶y. Strona ta podaje godziny odjazd贸w poci膮g贸w prawid艂owo (w odr贸偶nieniu do Balkanviatora) i bardzo j膮 polecamy! Nast臋pnie, po dotarciu do Podgoricy mo偶emy z艂apa膰 po艂膮czenie do ka偶dej wi臋kszej miejscowo艣ci w kraju i wielu atrakcji turystycznych. Warto jednak wiedzie膰, 偶e busy jad膮ce na p贸艂noc Czarnog贸ry odje偶d偶aj膮 znacznie rzadziej ni偶 na wybrze偶e. Na wybrze偶u istnieje do艣膰 dobrze rozwini臋ta sie膰 po艂膮cze艅 nie tylko ze stolic膮, ale i mi臋dzy innymi miastami.

Busiki w Czarnog贸rze:

Podr贸偶uje si臋 g艂贸wnie starymi autobusami lub minibusami. Do艣膰 irytuj膮cym zwyczajem jest op艂ata dworcowa przy zakupach bilet贸w w kasach dworcowych. Miejscowi pr贸buj膮 z r贸偶nym powodzeniem „obchodzi膰” tak膮 konieczno艣膰, wsiadaj膮c do busa na pierwszym przystanku poza dworcem. Do Perastu z Kotoru zap艂acimy za bilet 3鈧/os. W drug膮 stron臋 stawka bywa o po艂ow臋 ni偶sza- Perast nie posiada dworca. W miejscowo艣ci tej trzeba 艂apa膰 busy z przystank贸w przy g艂贸wnej drodze. Tylko jedna z firm (Blue Line) kursuje wzd艂u偶 drogi tu偶 nad morzem w Pera艣cie. Inni przewo藕nicy przeje偶d偶aj膮 tras膮 ponad miastem, wi臋c zar贸wno na jednym, jak i na drugim zje藕dzie do Perastu mamy szans臋 na z艂apanie wielu kurs贸w, r贸wnie偶 autobus贸w dalekobie偶nych. Podczas podr贸偶y powrotnej z Nik拧i膰a do Perastu dowiedzieli艣my si臋 o istnieniu przewo藕nika, kt贸ry kursuje tras膮 znacznie kr贸tsz膮, ni偶 przez Podgoric臋 i Budv臋. Busik jecha艂 r贸wnie偶 do Zatoki Kotorskiej, ale przez Risan.

Risan Hypnos
restauracja Hypnos w Risanie. Tam te偶 jest pysznie!

Noclegi w Czarnog贸rze:

Zr贸偶nicowanie zar贸wno standardu jak i cen jest ogromne. Je艣li chodzi o wybrze偶e najdro偶ej, co wcale nie musi oznacza膰, 偶e najlepiej jest w Tivacie i jego okolicach, troszeczk臋 taniej jest w Kotorze czy Budvie. Im dalej na wsch贸d tym taniej. Ca艂kiem rozs膮dnie prezentuj膮 si臋 ceny w rejonach g贸rskich i na p贸艂nocy. Ju偶 za 10-15鈧 znajdziemy pokoje prywatne, a za ok. 20-25鈧 noclegi w przyjemnych pensjonatach.

Czarnog贸ra porady apartments Gudco
Dom go艣cinny, w kt贸rym zatrzymali艣my si臋 podczas wizyty w Pera艣cie (Apartments Gudco).

Oczywi艣cie mowa tu o podstawowym standardzie, im wi臋cej wyg贸d tym dro偶ej. Portale po艣rednicz膮ce pomagaj膮 w wyborze, ale mo偶emy te偶 szuka膰 b臋d膮c ju偶 na miejscu- poza okresem lipiec-sierpie艅 nie powinno by膰 problem贸w ze znalezieniem wolnego miejsca. Noclegi w namiocie s膮 jak najbardziej mo偶liwe. Istniej膮 pola kempingowo鈥揵iwakowe z podstawow膮 infrastruktur膮, jednak czasem mo偶e si臋 okaza膰, 偶e nocleg w pensjonacie jest ta艅szy ni偶 na  polu. Warto sprawdza膰.

Lokalne potrawy:

Dominuje typowa kuchnia ba艂ka艅ska, w wersji jak najbardziej tradycyjnej, bez tak popularnych w Chorwacji nalecia艂o艣ci austriacko鈥搉iemieckich. Wegetarianie z pewno艣ci膮 poczuj膮 si臋 nieco dyskryminowani w Czarnog贸rze, kt贸ra s艂ynie z doskona艂ych da艅 z grilla. Nale偶膮 do nich pljeskavice (burgery) w r贸偶nych odmianach, 膰evapi膰i (grillowana kie艂baska) i kobasice (kie艂basy).

Konoba Korzo Cetynia Czarnog贸ra porady
Obowi膮zkowe miejsce z dobrym jedzeniem w czarnog贸rskiej Cetyni- Konoba Korzo. Palce liza膰!

Czarnog贸ra to kraina szynek, zar贸wno w臋dzonych jak i dojrzewaj膮cych. Najwspanialsz膮 z nich jest prut, zw艂aszcza ten z g贸r Lov膰en. To szynka suszona przez ok. 8 miesi臋cy, ale dla zachowania standard贸w w pomieszczeniu, w kt贸rym si臋 j膮 suszy nale偶y przez pierwsze 3 miesi膮ce pali膰 drewnem bukowym. To w艂a艣nie utrwala cudowny aromat wspomnianej szynki. Rejon Jeziora Szkoderskiego to kraina pysznego w臋gorza i innych ryb s艂odkowodnych, z kolei wybrze偶e oferuje nam dania z ryb morskich i doskona艂e owoce morza. Polecamy orby (zupy): teleca 膷orba (ros贸艂 z uwielbianej przez Czarnog贸rc贸w ciel臋ciny) i ryblja 膷orba (pikantna zupa rybna) zas艂uguj膮 na szczeg贸ln膮 uwag臋. W Zatoce Kotorskiej mo偶na zje艣膰 typowo weneckie potrawy do kt贸rych nale偶y risotto zabarwione atramentem o艣miornicy.

Perast Czarnog贸ra porady
restauracje w Pera艣cie

Nabrze偶e w Pera艣cie to kraina knajpek z doskona艂ymi kalmarami. Mi艂o艣nikom ser贸w powinien przypa艣膰 do gustu kremowy kajmak: delikatny i 艣wietnie komponuj膮cy si臋 z pljeskawic膮, a na p贸艂nocy warto skosztowa膰  owcze sery mocno dojrzewaj膮ce. Jak na ca艂ych Ba艂akanach, tak i w kuchni miejscowej nie brak sa艂atek. W menu pojawia si臋 拧opska salata (wersja z serem) i srpska salata (bez sera). Sk艂adniki i przyprawy sa艂atek pochodz膮 najcz臋艣ciej z upraw organicznych.  Mi艂o艣nikom s艂odko艣ci polecamy baklavy, ciasta z kasztan贸w jadalnych i tulumb臋 鈥 ciasto marynowane w syropie s艂odowym. Czarnog贸ra ma doskona艂e miody, ciekawy jest zw艂aszcza mi贸d kasztanowy: nie jest on intensywnie s艂odki, ale bardzo delikatny i nietypowy w smaku. Kr贸lem 艣niada艅 i przek膮sek jest popularny burek鈥 ciasto zbli偶one do francuskiego z przer贸偶nymi nadzieniami: ser i mi臋so dominuj膮, ale dostaniemy te偶 nadzienia s艂odkie. Potrawy z poweneckiego po艂udnia zdecydowanie r贸偶ni膮 si臋 od tych serwowanych na p贸艂nocy Czarnog贸ry, wi臋c zawodu nie b臋dzie. Ba艂ka艅skie jedzenie jest pyszne i jedyne w swoim rodzaju!

Stary Kotor Czarnog贸ra porady
W Starym Kotorze znajduje si臋 ca艂kiem mn贸stwo punkt贸w gastronomicznych. Ceny? C贸偶… miejsce zobowi膮zuje 馃槈

Napitki:

kupinovo vino Czarnog贸ra porady
kupinovo vino, burek i kolacja gotowa! 馃檪

Ca艂e Ba艂kany, a wi臋c r贸wnie偶 i Czarnog贸ra s膮 krain膮 wybornych rakij (owocowy „bimber”) i lozy (winogronowe brandy). Spotykane s膮 odmiany g艂贸wnie winogronowe, ale na p贸艂nocy kraju mo偶na dosta膰 r贸wnie偶 艣liwkowe, ok. 40% mocy (zdarzaj膮 si臋 i mocniejsze). Je偶eli gdzie偶 uda si臋 Wam dosta膰 serbsk膮, jest lepsza ni偶 czarnog贸rska. Najlepiej oczywi艣cie szuka膰 wyrob贸w domowych, co na prowincji nie jest rzecz膮 trudn膮. W drodze do klasztoru Ostrogskiego trafimy na szeroki wyb贸r nie tylko miod贸w czy konfitur, ale tak偶e napitk贸w od lokalnych gospodarzy. Je艣li chodzi o wina, to Czarnog贸ra obecnie prze偶ywa wielki „boom” na rodzime winiarstwo. Winnice powstaj膮 w okolicach Podgoricy i Cetyni. Dominuje szczep vranac. P艂askowy偶 Cetyni jest akurat jego ojczyzn膮, wi臋c to w pe艂ni zrozumia艂e. Vranac jest bliskim krewniakiem primitivo, co wr贸偶y mu niez艂膮 karier臋. Jest to oczywi艣cie szczep czerwony (crne), silnie owocowy, 艣rednio lub wysoko taninowy. Unikajmy chorwackich butelek, zw艂aszcza z zachwalanej gdzieniegdzie Dalmacji. Daleko im do tych czarnog贸rskich. Wielbicielom napoj贸w owocowych polecam serbskie lub czarnog贸rskie kupinovo vino (np. je偶ynowe). Oczywi艣cie nie jest to wino, a alkoholowy nap贸j owocowy, ale o 艣wietnym smaku i z gwarancj膮 orze藕wienia w gor膮ce dni. Piwa czarnog贸rskie to g艂贸wnie proste lagery. Dominuj膮 te z browaru Niki膰, mo偶na tez dosta膰 serbskiego Jelenia. Lagery ca艂kiem poprawne. Unikajmy importowanego du艅skiego Turborga- fatalny smak nawet jak na piwo koncernowe. Piwa rzemie艣lnicze mo偶na znale藕膰 w Podgoricy. Og贸lnie wyb贸r jednak ma艂y.

Przyk艂adowe ceny (z 2017r.):

  • Podgorica – Kotor 8鈧/os. (z op艂at膮 dworcow膮)
  • Kotor – Cetynia 5鈧/os. (z op艂at膮 dworcow膮)
  • Perast – Kotor 1,5鈧/os. (bez op艂aty dworcowej)
  • Kotor – Ostrog 11鈧/os. (z op艂at膮 dworcow膮) jad膮c do Ostroga nale偶y jasno zakomunikowa膰 kierowcy, 偶e chcemy wysi膮艣膰 w jego pobli偶u!
  • rejs 艂贸dk膮 na wyspy w okolicach Perastu: 5鈧/os. w obie strony
  • Pljeskavica w Cetyni: 6鈧
  • 膯evapi膰i: 4,5鈧
  • Zupa dnia: 1,5鈧
  • Talerz kalmar贸w: 10鈧
  • kilogram jab艂ek: 4鈧
  • Burek: 0,60-2鈧
Wyspa Matki Boskiej ze Ska艂y Czarnog贸ra porady
wycieczka 艂贸dk膮 na Wysp臋 Matki Boskiej ze Ska艂y
%d bloggers like this: