Szkocja

Water of Leith- szlak w Edynburgu.

Prawie 50% Edynburga stanowi膮 tereny zielone i bezsprzecznie warto wykorzysta膰 takie dobro. Miejscowi praktycznie ka偶dy taki teren dostosowali do komfortowych spacer贸w i sami ch臋tnie z nich korzystaj膮. Trasa na G贸r臋 Artura, Inverleith Park, the Union Canal, wzg贸rze Blackford, Kr贸lewski Ogr贸d Botaniczny to tylko nieliczne przyk艂ady pomys艂贸w na aktywny wypoczynek w艣r贸d zieleni. W dodatku s膮 darmowe, wi臋c warto zamieni膰 zat艂oczone ulice na co艣 zdecydowanie przyjemniejszego. Jednym z takich szlak贸w jest trasa Water of Leith (Water of Leith walkaway), biegn膮ca wzd艂u偶 rzeki o tej samej nazwie.

Szlak Water of Leith: z przedmie艣cia Balerno do Ocean Terminal w Leith.


  • d艂ugo艣膰 szlaku to nieco ponad 20 km,
  • gwarantuje spacer w艣r贸d zieleni i ciszy podczas gdy znajdujemy si臋 stricte w centrum Edynburga,
  • ulokowane jest wzd艂u偶 niego wiele historycznych, architektonicznych i przyrodniczych atrakcji
  • trasa przebiega w terenie p艂askim,
  • nie trzeba pokonywa膰 od razu ca艂ej trasy- po drodze oznaczone s膮 wyj艣cia do pobliskich przystank贸w autobusowych,
  • bie偶膮ce informacje: https://www.waterofleith.org.uk/walkway/

Water of Leith to najwi臋ksza i najbardziej znana rzeka przep艂ywaj膮ca wzd艂u偶 Edynburga. Swoje pocz膮tki bierze w pobliskich, po艂o偶onych na po艂udnie od miasta Pentlandach. W tamtych okolicach jest jeszcze niepozornym potokiem. Nast臋pnie jego nurt przecina kilka rezerwat贸w, a charakteru g贸rskiej rzeki nabiera dopiero po wyp艂yni臋ciu spomi臋dzy pentlandzkich wzg贸rz.

Odcinek: Balerno 鉃 Currie 鉃 Colinton.

m臋偶czyzna spaceruj膮cy po edynburskim miejskim szlaku pieszym
idealne miejsce na spacer

Szlak Water of Leith rozpoczyna si臋 w miejscowo艣ci Balerno– dawnej wiosce za艂o偶onej wok贸艂 papierni. Obecnie Balerno jest jednym z 艂adniejszych i bogatych przedmie艣膰 Edynburga (dojedziemy do niego autobusami miejskimi Lothian Buses nr 4 i 44). Brak tam typowo historycznych atrakcji czy zabytk贸w, ale fajnie przespacerowa膰 si臋 tamtejszymi ulicami. Miasteczko to jest te偶 bardzo dogodnym punktem startowym w Pentlandy. Wej艣cie na szlak Water of Leith odnale藕膰 mo偶na na p贸艂nocnym kra艅cu Balerno (w okolicach miejscowego liceum). Pocz膮tkowo jest on wygodn膮, ziemn膮 drog膮 biegn膮c膮 wzd艂u偶 pastwisk i niewielkich zagajnik贸w. Po lewej stronie wida膰 zabudowania Currie, kolejnego przedmie艣cia Edynburga, kt贸rego historyczne pocz膮tki si臋gaj膮 a偶 do epoki br膮zu. Rzeka Leith p艂ynie tam do艣膰 g艂臋bokim w膮wozem, a szlak biegnie w pewnym oddaleniu od niej. Taki charakter szlak utrzymuje a偶 do skrzy偶owania z obwodnic膮 (bypass’em), po przekroczeniu go na chwil臋 znajdziemy si臋 w terenie nieco bardziej zabudowanym. Nast臋pnie powoli zbli偶amy si臋 do dzielnicy Colinton. To jedno z najmniejszych przedmie艣膰 Edynburga. Nie znaczy to jednak, 偶e jest nieciekawe. Jego stara, centralna cz臋艣膰 jest nieod艂膮cznie zwi膮zana z ko艣cio艂em parafialnym, wok贸艂 kt贸rego powsta艂a.

Colinton ko艣ci贸艂 pariafialny
ko艣ci贸艂 w Colinton
R.L. Stevenson pomnik dziecka
pomnik m艂odego R.L. Stevenson’a- potem ten ch艂opiec sta艂 si臋 autorem m.in.: „Wyspy Skarb贸w” czy „Dr Jekyll’a i Mr Hyde’a”

Zachowa艂a si臋 tam oryginalna XIX-wieczna zabudowa. Serce dzielnicy Colinton to liczne urocze domki, ma艂e sklepiki i tradycyjne puby. Dzieci艅stwo sp臋dzi艂 tu Robert Louis Stevenson, jeden z najwybitniejszych pisarzy i poet贸w brytyjskich. Dzi艣 znajdziemy po艣wi臋cony mu pomnik i tablic臋 pami膮tkow膮. Szukajmy ich w pobli偶u ko艣cio艂a. Po mini臋ciu starego centrum Colinton zn贸w schodzimy w pobli偶e rzeki Water of Leith, tym razem czeka nas odcinek przekszta艂cony r臋k膮 cz艂owieka, ale z zachowaniem jego naturalnego uroku.

鉃 Redhall Mill.

Water of Leith m艂yn贸wka
m艂yn贸wka

Przed nami roztoczy si臋 widok na Redhall Mill 鈥 zesp贸艂 zabudowa艅 dawnego m艂yna zasilanego nurtem rzecznym i osady zbudowanej wok贸艂 niego. Spaceruj膮c wzd艂u偶 m艂yn贸wki do naszych uszu doleci szum wody sp艂ywaj膮cej z pobliskiej kaskady. Od XI wieku wzd艂u偶 rzeki Water of Leith ulokowa艂o si臋 ponad 70 m艂yn贸w i innych obiekt贸w nap臋dzanych si艂膮 wody. By艂y w艣r贸d nich papiernie, prochownie, a nawet ku藕nie (najwi臋ksza ich koncentracja wyst臋powa艂a w rejonie Dean Village, o kt贸rym w tek艣cie nieco dalej). G贸rny odcinek rzeki Water of Leith r贸wnie偶 by艂 mocno zagospodarowany. Do dzi艣 niestety pozosta艂o niewiele materialnych pami膮tek z tego dynamicznego okresu, lecz Redhall jest jednym z najlepiej zachowanych przyk艂ad贸w takiego budownictwa. Obok bia艂ego domu dawnego w艂a艣ciciela m艂yna schodzimy w prze艂omowy odcinek rzeki.

m艂yn przy szlaku
dawny m艂yn

艢ciany w膮wozu, kt贸rym ona p艂ynie zbli偶aj膮 si臋 tu mocno do siebie. Teren porastaj膮 stare drzewa, a pomi臋dzy nimi pojawiaj膮 si臋 tak cz臋sto spotykane w brytyjskich za艂o偶eniach parkowych groty, altany i podobne konstrukcje.

Water of Leith grota przy szlaku
z jednej z grot mo偶na podziwia膰 male艅ki wodospad

To jeden z 艂adniejszych odcink贸w szlaku. Nie brak te偶 ptak贸w, wi臋c obserwatorzy dzikiej przyrody b臋d膮 zadowoleni. Sikory modre, pe艂zacze, wsz臋dobylskie rudziki, dzi臋cio艂y, czaple, strzy偶yki i ca艂e mn贸stwo ptactwa wodnego zdecydowanie umilaj膮 spacer.

modraszka
modraszka
rudzik
rudzik
nurog臋艣 samiec
nurog臋艣

Wypatrujmy zw艂aszcza pluszcza, w Polsce tak rzadkiego, a na tym szlaku trafia si臋 ich naprawd臋 spora liczba. Te male艅kie, sprytne ptaszki z bia艂ym „艣liniaczkiem” na szyi s膮 niestety bardzo p艂ochliwe i ostro偶ne. W ko艅cu szlak doprowadzi nas do Centrum Turystycznego Szlaku Leith.

鉃 Water of Leith Visitor Centre- po艂owa szlaku.

Water of Leith Visitor Centre
Water of Leith Visitor Centre

Znajduje si臋 ono dok艂adnie w po艂owie drogi do Ocean Terminal. Za nami 10 km szlaku, a do przemierzenia pozostaje dok艂adnie taki sam dystans. Tu mo偶emy pozna膰 histori臋 szlaku i obiekt贸w ulokowanych wzd艂u偶 niego, wypo偶yczy膰 przewodnik audio, napi膰 si臋 herbaty i w razie ch臋ci wesprze膰 datkiem inicjatywy zwi膮zane z utrzymaniem i dostosowaniem szlaku pod wygody spacerowicz贸w. W pobli偶u znajduje si臋 przystanek kolejowy, autobusowy (Slateford) i skrzy偶owanie z kana艂em Union biegn膮cym akweduktem powy偶ej rzeki. Od tego miejsca szlak wkracza w swoj膮 nieco bardziej monotonn膮 cz臋艣膰. Biegnie w pobli偶u ogr贸dk贸w dzia艂kowych, nast臋pnie przez b艂onia w pobli偶u Murrayfield. Bry艂a Stadionu Narodowego Szkocji wybija si臋 w krajobrazie i niestety zas艂ania imponuj膮cy w dawnych czasach widok na edynburskie Stare Miasto. Kiedy miniemy obiekt sportowy przygotujmy si臋 na naj艂adniejszy i najcz臋艣ciej ucz臋szczany odcinek szlaku. Wkraczamy w tereny Roseburn i s艂ynnego Dean Village.

Roseburn Terrace w Edynburgu
wiadukt Roseburn Terrace

Najpierw 艣cie偶ka przyjmuje charakter bulwaru nadrzecznego, by po oko艂o kilometrze wyprowadzi膰 nas na s艂oneczn膮 艂膮k臋, sk膮d w na p贸艂noc odbija droga w kierunku Szkockiej Galerii Sztuki Nowoczesnej. Mo偶na zajrze膰 lub kontynuowa膰 marsz dnem doliny. W膮w贸z, kt贸rym p艂ynie Water of Leith jest tu bardzo g艂臋boki.

Water of Leith opcje wyj艣cia
istnieje wiele opcji na wyj艣cie/zej艣cie do szlaku- dzi臋ki temu mo偶emy np. wchodzi膰 tylko na interesuj膮ce nas odcinki

Tam napotkali艣my pierwsz膮 przeszkod臋- niestety, szlak w tym miejscu by艂 zamkni臋ty na kr贸tkim odcinku. W zasadzie nikt nie podaje konkretnych powod贸w, a miejscowy Council informuje 偶e „przygl膮da si臋” sprawie i zdecyduje o podj臋ciu dalszych krok贸w. Na szcz臋艣cie wytyczono wygodne obej艣cie.

鉃 Dean Village w Edynburgu.

W taki spos贸b powoli wkraczamy w klimatyczne i urokliwe Dean Village. Jeden z naj艂adniejszych i najbardziej malowniczych fragment贸w Edynburga. Praktycznie w ka偶dym przewodniku znajdziemy fotografie z tego zak膮tka. Miejsce to jest cudownie po艂o偶one i zachwyca architektur膮.

Dean Village
Dean Village- do tego miejsca nale偶y koniecznie zajrze膰!
Well Court na szlaku Water of Leith
najbardziej rozpoznawalny i chyba najs艂ynniejszy budynek w Dean Village z zaokr膮glonymi dobud贸wkami- Well Court.

W 艣redniowieczu mie艣ci艂a si臋 tu osada rzemie艣lnicza. Wybudowano w贸wczas liczne m艂yny, kilka ku藕ni z m艂otami wodnymi, a w XVII wieku nawet i prochowni臋- co do jej lokalizacji edynburscy uczeni spieraj膮 si臋 do dzi艣. Wielu nawet twierdzi, 偶e wcale jej tam nie by艂o i jej istnienie jest mitem… Niezale偶nie od tej opinii dawne domki rzemie艣lnik贸w i budynki gospodarczo鈥損rzemys艂owe dzi艣 nabra艂y zupe艂nie nowego charakteru.

Dean Village
klimatyczne zau艂ki w Dean Village
Hawthornbank Loan
Hawthornbank Loan wiedzie nas do charakterystycznej, pomalowanej na 偶贸艂to szereg贸wki w Dean Village

Nie znajdziemy tu sklep贸w, restauracji czy pub贸w, ale mieszkania 鈥 jedne z najbardziej po偶膮danych w Edynburgu. Nad wszystkim g贸ruje most Dean Bridge z 1831 roku, zwany tak偶e mostem samob贸jc贸w, poniewa偶 wielu nieszcz臋艣liwc贸w upodoba艂o go sobie tu偶 po jego powstaniu. W dole, w sercu dzielnicy Dean Village znajdziemy te偶 drugi, stary most- nader cz臋sto okupowany przez turyst贸w robi膮cych sobie na nim selfie.

dean village
widok z Dean Village na Belgrave Crescent Church

Pod膮偶aj膮c szlakiem opuszczamy pi臋kne Dean Village i wkraczamy w rejon dzielnicy Stockbridge.

鉃 dzielnica Stockbridge.

Symboliczn膮 granic膮 jest tutaj studnia 艣w. Bernarda, zwie艅czona pos膮giem rzymskiej bogini Hygei.

studnia 艣w. Bernarda edynburg
studnia 艣w. Bernarda

Po drugiej stronie rzeki mo偶emy ogl膮da膰 Dean Terrace, chyba najlepszy przyk艂ad zwartej gregoria艅skiej zabudowy w Edynburgu. Samo Stockbridge jest dzi艣 kipi膮ca 偶yciem dzielnic膮, siedzib膮 wielu niewielkich rzemie艣lniczych zak艂ad贸w, sklepik贸w i klimatycznych pub贸w. Z tego miejsca jest ju偶 blisko do Kr贸lewskiego Ogrodu Botanicznego. Royal Botanic Garden jest jednym z najwi臋kszych park贸w w Edynburgu. Stanowi nie tylko plac贸wk臋 naukow膮, ale te偶 idealne miejsce na odpoczynek. Znajdziemy tu najwi臋ksz膮 w Europie kolekcj臋 chi艅skich ro艣lin, ciekawy ogr贸d skalny, zespo艂y drzew Oceanii oraz palmiarni臋 鈥 jedyne miejsce gdzie wymagany jest zakup biletu. Reszta jest dost臋pna za darmo. Warto zej艣膰 na chwil臋 ze szlaku by odwiedzi膰 to miejsce. Po powrocie na szlak mijamy park 艣w. Marka i wkraczamy na jeden z niejednoznacznie ocenianych fragment贸w. Zmierzamy mianowicie ku dzielnicy Leith.

鉃 Leith i Britannia na Ocean Terminal.

Rejony wok贸艂 szlaku zaczynaj膮 by膰 coraz bardziej industrialne. Sama dzielnica Leith znajdzie zapewne wielu swoich fan贸w, ale nas specjalnie nie zachwyci艂a. Poprzemys艂owa, z niezbyt intryguj膮ca architektur膮 i otoczeniem, do niedawna jeden z najniebezpieczniejszych region贸w Edynburga. Obecnie chyba najcz臋艣ciej wybierana do 偶ycia przez edynbursk膮 Poloni臋. Szlak w tej okolicy biegnie wzd艂u偶 Leith na odcinku ponad 2 km i ko艅czy si臋 w dokach. Idealnym zwie艅czeniem trasy mo偶e by膰 wst臋p na Kr贸lewski jacht Britannia, co dla mi艂o艣nik贸w monarchii brytyjskiej powinno by膰 sporym prze偶yciem. Mo偶emy te偶 znale藕膰 tam kilka ciekawych restauracji serwuj膮cych owoce morza, ale poza tym nie ma w dokach zbyt wiele do ogl膮dania. No, chyba 偶e kto艣 chce poszuka膰 miejsc zwi膮zanych z Seanem Connery’m, kt贸ry dorasta艂 w dokach Leith.

Water of Leith znacznik na szlaku
warto!
%d bloggers like this: