zamek w Kruja Albania
Albania

Kruja i jej pan Skanderbeg.

Kruja to male艅kie, licz膮ce zaledwie 15.000 mieszka艅c贸w miasteczko, jednak w kontek艣cie historii Albanii jest jednym z tych na topie. Przez d艂ugie lata by艂a stolic膮 tego kraju. Chwa艂y doda艂y Kruji bohaterskie i nieust臋pliwe boje z imperium osma艅skim. Organizatorem i przyw贸dc膮 os艂awionych walk by艂 jeden z najbardziej wyrazistych, ale r贸wnocze艣nie ci膮gle tajemniczych bohater贸w 艣redniowiecza- Jerzy Kastriota, czyli Skanderbeg, jak nazywali go jego tureccy wrogowie.

Je艣li Kruja, to i Skanderbeg- tego nie spos贸b rozdzieli膰!

skanderbeg i jego popiersie w muzeum jego imienia w miasteczku Kruja w Albanii
popiersie Skanderbega

Kim by艂 w贸dz, kt贸rego pami臋膰 w historii Albanii przetrwa艂a pi臋膰 stuleci i kt贸rego do dzi艣 czci niemal ka偶dy Alba艅czyk? Jerzy Kastriota urodzi艂 si臋 w 1405 roku w Kruji. By艂 jednym z syn贸w Jana (Gjona) Kastrioty i Vojsavy z serbskiego rodu Brankovic. Jego ojciec by艂 alba艅skim mo偶now艂adc膮, wywodz膮cym si臋 z regionu Tropoje. Za dom obra艂 w艂o艣ci po艂o偶one w rejonie Dibry. By艂 on opr贸cz tego zagorza艂ym przeciwnikiem Turk贸w, jednak na skutek odnoszonych przez nich sukces贸w, zmuszony by艂 przyj膮膰 wobec nich zale偶no艣膰 lenn膮. M艂ody Jerzy sta艂 si臋 wtedy zak艂adnikiem zabezpieczaj膮cym lojalno艣膰 swojego ojca. Trafi艂 do Adrianopola, b臋d膮cego 贸wczesn膮 stolic膮 Turcji. Zdoby艂 tam wykszta艂cenie wojskowe i og贸lne. Poza tym sta艂 si臋 jednym z bardziej cenionych urz臋dnik贸w wojskowych na dworze su艂tana.

Jerzy staje si臋 Skanderbegiem i rebeliantem.

powstanie ligi alba艅skiej w miasteczku Kruja w Albanii
rok po buncie Jerzego Kastrioty ma miejsce wielkie wydarzenie- powstanie Ligi Alba艅skiej

Nie do ko艅ca wiadomo, jaki by艂 bezpo艣redni pow贸d, ale w 1443 roku Jerzy zbuntowa艂 si臋 przeciw w艂adzy su艂tana i wywo艂a艂 powstanie. Oczywi艣cie nie sta艂o si臋 to podczas jednej nocy- jak te偶 czasem sugeruj膮 艣redniowieczni kronikarze. Pewne tajne kontakty z Wenecj膮, Neapolem i W艂adys艂awem Jagiello艅czykiem (kr贸lem Polski i W臋gier) nasz bohater posiada艂 ju偶 na dwa lata wcze艣niej, nim dosz艂o do rebelii. Bunt z 1443 roku zdaje si臋 by膰 niejako ich nast臋pstwem. Faktem niezaprzeczalnym jest, 偶e Jerzy od艂膮czy艂 si臋 od wojsk tureckich jeszcze przed bitw膮 pod Niszem. W starciu tym w臋gierski w贸dz- Jan Hunyadi- rozgromi艂 Turk贸w. Jerzy Kastriota wr贸ci艂 wtedy do Albanii i podst臋pem zaj膮艂 Kruj臋, czyni膮c z niej sw膮 stolic臋. Zaj膮艂 tak偶e kilka innych twierdz w centralnej Albanii i niemal z marszu wys艂a艂 pos艂贸w m.in.: do Wenecji i Dubrownika.

wielki w贸dz Skanderbeg jednoczy pa艅stwo alba艅skie w walce przeciwko pa艅stwu osma艅skiemu
wielki w贸dz Skanderbeg jednoczy si艂y narodu w Lidze Alba艅skiej

Celem poselstwa by艂o nie tylko zjednanie sobie sojusznik贸w na czas powstania, ale tak偶e ch臋膰 i pr贸ba zjednoczenia pozosta艂ych, alba艅skich mo偶now艂adc贸w. Wizj膮 Skanderbega by艂o og贸lnopa艅stwowe porozumienie tak mo偶nych, jak i ludu. Uda艂o mu si臋 tego dokona膰 w roku 1444. W Alessio do ligi przyst膮pili niemal wszyscy ksi膮偶臋ta Albanii- na czele z takimi, jak: Jerzy Arianita, Leke Dukagjin (ten sam, kt贸ry ustanowi艂 kanun), Andrzej Tophia, Teodor Musakos czy Moj偶esz Komnen (Grek, ale posiad膮j膮cy maj膮tek ziemski w Albanii). Lig臋 popar艂 te偶 w艂adca Czarnog贸ry- Stefan Crnojevic. Or臋downictwo dla Skanderbega obiecali r贸wnie偶 Wenecjanie, ale w typowym dla W艂och贸w stylu od razu zacz臋li knu膰 za jego plecami z Turcj膮, czego efektem by艂o- jak si臋 s艂usznie domy艣lacie- widmo zdrady.

W贸d藕 i bohater kontra Turcja.

Skanderbeg nacieraj膮cy na wojska tureckie- fresk z muzeum w Kruja
chyba nikt tak nieust臋pliwie nie zwalcza艂 Turk贸w, jak czyni艂 to Skanderbeg

Militarne talenty Skanderbega ujawni艂y si臋 bardzo szybko, gdy na czele ma艂ych, bo licz膮cych zaledwie 8000 ludzi wojsk, rozbi艂 armi臋 tureck膮 pod Dibr膮. Sukces znacznego formatu, poniewa偶 wojska osma艅skie tworzy艂o 25.000 wojak贸w. Ju偶 wtedy samorz膮dno艣膰 Albanii zyska艂a poparcie W艂adys艂awa III Jagiello艅czyka (nieco p贸藕niej przemianowanego na Warne艅czyka), kt贸ry zawar艂 w tym czasie korzystny pok贸j z Turcj膮 i m贸g艂 rozdawa膰 karty na Ba艂kanach. Niestety, na skutek manipulacji papiestwa pok贸j zosta艂 zerwany, a armia w臋giersko-polska ponios艂a bolesn膮 kl臋sk臋 pod Warn膮. 殴r贸d艂a podaj膮, 偶e to na tym polu bitewnym W艂adys艂aw III Warne艅czyk dokona艂 偶ywota. Pojawi艂y si臋 te偶 g艂osy, 偶e uciek艂 on z bitwy a偶 na Mader臋. Jest tam nawet tablica po艣wi臋cona Henrykowi Niemcowi, czyli rzekomo jemu samemu- bo tak Warne艅czyk mia艂 nazwa膰 siebie po ucieczce z fatalnej bitwy. Wracaj膮c do Albanii, tak偶e i jej sytuacja pogorszy艂a si臋 znacznie, na skutek praktycznie zupe艂nego zdominowania Ba艂kan贸w przez Turcj臋. Na dok艂adk臋 wynikn膮艂 r贸wnocze艣nie konflikt z Wenecj膮, wspieran膮 do艣膰 hojnie w swoim buntowniczym usposobieniu przez papiestwo. W obliczu takich zawirowa艅 Skanderbeg by艂 zmuszony u艂o偶y膰 si臋 przynajmniej z Wenecjanami. Ust臋pstwa terytorialne i oczywi艣cie wysokie kwoty przekazywane dla ich pa艅stwa (papiestwu te偶 co艣 skapn臋艂o…) sk艂oni艂y Wenecjan do odst膮pienia od dzia艂a艅 przeciwko Alba艅czykom. Co wi臋cej, ci sami Wenecjanie, kt贸rzy jeszcze do niedawna sprawiali k艂opoty, w gor膮cy spos贸b zach臋cili regenta W臋gier- Jana Hunyadiego- do wsp贸lnej alba艅sko-wenecko-w臋gierskiej wyprawy przeciw Turkom. Niestety, ten ruch nie zako艅czy艂 si臋 sukcesem, a Hunyadi podczas Drugiej Bitwy na Kosowym Polu (w 1448 roku) zosta艂 pokonany. Armia turecka pod wodz膮 Murada II wkroczy艂a w granice Albanii i obl臋偶y艂a Kruj臋. Ca艂y 贸wczesny zachodni 艣wiat przewidywa艂 kl臋sk臋 tego kraju. Co niekt贸rzy zacz臋li nawet dzieli膰 sk贸r臋 na nied藕wiedziu i pr贸bowa膰 oportunistycznie dogada膰 si臋 z su艂tanem. Niestety dla nich, a stety dla Skanderbega- za wcze艣nie. Wiosn膮 1450 roku, pod murami Kruji wojska Skanderbega rozbi艂y ca艂kowicie armi臋 tureck膮. Z kretesem poleg艂o 20.000 Turk贸w, a niedobitki zmuszone by艂y wycofa膰 si臋 w pop艂ochu. By艂a to jedna z najwi臋kszych kl臋sk tureckich tej epoki.

Sukces chce mie膰 wielu ojc贸w.

he艂m i miecz Skanderbega w muzeum w Kruji
he艂m i miecz Skanderbega

Po spektakularnym zwyci臋stwie, dot膮d jednomy艣lna- niczym monolit- Liga Alba艅ska przeciwko Turkom, zacz臋艂a rozp臋ka膰 i si臋 psu膰. Du偶o temu przyczyni艂y si臋 osobiste ambicje Jerzego Arianity. Z drugiej strony ci臋偶ko- zupe艂nie z reszt膮 zasadnie- by艂o ufa膰 Wenecjanom. W tej sytuacji Jerzy Kastriota, czyli Skanderbeg zacz膮艂 poszukiwa膰 wsparcia u kr贸la Neapolu i Aragonii- Alfonsa I. W zamian za ho艂d lenny kr贸l ten obieca艂 przys艂a膰 Jerzemu pieni膮dze i 偶o艂nierzy. Pieni膮dze nie dotar艂y do Albanii nigdy, a zapowiedziani 偶o艂nierze..? C贸偶, przys艂ano kilkuset katalo艅skich najemnik贸w, niespecjalnie nadaj膮cych si臋 do walki, za to rw膮cych si臋 zawodowo do rabunku i pija艅stwa. Ostatecznie umieszczono ich wszystkich w twierdzy po艂o偶onej na pobliskim p贸艂wyspie Rodon. Tam te偶 nie pomagaj膮c, ale chyba najwa偶niejsze- nie szkodz膮c- przesiedzieli ca艂膮 kampani臋.

to tu „bawili” 偶o艂nierze katalo艅scy

Papiestwo si臋 nawraca, bracia jednej idei odwracaj膮.

Niespodziewanej pomocy udzieli艂o Skanderbegowi papiestwo. Nowy papie偶 Kalikst III widzia艂 w nim wielkiego wodza na przedmurzach ziem chrze艣cija艅skich. Komplementowa艂 go nazywaj膮c Athletae Christi, co t艂umaczy si臋 jako „Bohater Chrystusowy”. Opr贸cz tego, a co jest bardzo istotne: przys艂a艂 pieni膮dze. W tak samo zaskakuj膮cy spos贸b zachowa艂y si臋 w艂adze Dubrownika, do艂膮czaj膮c z Serbi膮 w koalicj臋 z Albani膮. Sprowokowa艂o to nieust臋pliwych Turk贸w do przypuszczenia ataku prowadzonego z kilku kierunk贸w. Najpierw uderzyli na Serbi臋, ale tam jednak ponie艣li kl臋sk臋. Skanderberg widz膮c kolejne pr贸by uderzenia wojsk osma艅skich, wyb艂aga艂 u swego nominalnego suzerena- kr贸la Neapolu-wsparcie w postaci 2000 zbrojnych. Gdy to wsparcie otrzyma艂 uderzy艂 Beratowi na odsiecz. Turkom uda艂o si臋 jednak pobi膰 armi臋 alba艅sk膮, do czego r臋k臋 do艂o偶y艂 Moj偶esz Komnen. Zdradzi艂 on Jerzego i wraz ze swoimi si艂ami przeszed艂 na stron臋 naje藕d藕cy. By艂a to znacz膮ca kl臋ska dla wojsk Ligi Alba艅skiej. Zgin臋艂a tam te偶 jedna z si贸str Skanderbega- waleczna Mamica, kt贸ra dzielnie i na r贸wni z m臋偶czyznami prowadzi艂a oddzia艂y swojego brata.

Turecka nieust臋pliwo艣膰 trwa…

O艣mieleni swym sukcesem Turcy podj臋li kolejn膮 wypraw臋. 70-cio tysi臋czna armia turecka zamierza艂a raz na zawsze rozstrzygn膮膰 problem, pozbywaj膮c si臋 Skanderbega i zdobywaj膮c Kruj臋. Wtedy kolejny raz dostali pot臋偶n膮 nauczk臋- w 1457 roku, wpadli na zboczach g贸ry Tomorr w zasadzk臋 zorganizowan膮 przez znacznie mniej liczebne wojska alba艅skie.

偶o艂nierze Skanderbega szykuj膮cy zasadzk臋 na Turk贸w w walce na g贸rze Tomorr
wojownicy Skanderbega wykorzystywali wiele sposob贸w w walce na g贸rze Tomorr…
przera偶ony 偶o艂nierz turecki w walce z wojownikami Skanderbega
… by rozgromi膰 wojska tureckie i napsu膰 krwi wrogim wojownikom

15.000 Turk贸w poleg艂o, a 5.000 posz艂o do niewoli. W艣r贸d je艅c贸w znalaz艂 si臋 sam w贸dz wyprawy: Hamza Kastriota– prawdziwy renegat. Dlaczego? Bo by艂 bratankiem Skanderbega, na dodatek przekonwertowanym na islam. Opr贸cz tego Alba艅czycy przej臋li osma艅ski ob贸z. Kl臋ska Turk贸w by艂a zupe艂na. Zwyci臋stwo osi膮gni臋te si艂ami tylko i wy艂膮cznie alba艅skimi, otworzy艂o Jerzemu oczy na nieudolno艣膰 Zachodu i ca艂kowity brak wsparcia z tamtego kierunku. W zasadzie trudno by艂o mu wtedy liczy膰 i na kr贸la Neapolu, i na papiestwo, i rzecz jasna- na Wenecjan. Jedynie kr贸l Bo艣ni Stefan Tomasevic i W臋grzy udzielili mu aktywnej pomocy i nie zostawili samego na polu walki.

… i nadal dostaje baty!

Kolejny etap zmaga艅 wyznaczy艂 rok 1466 i ponowna wyprawa turecka, tym razem pod wodz膮 nowego su艂tana Mehmeda II. Po zdobyciu Konstantynopola w 1453 roku turecki w贸dz poczu艂 si臋 na tyle pewnie, 偶e zorganizowa艂 kolejn膮 pr贸b臋 podboju Ba艂kan贸w. I kolejny raz przeszacowa艂 swoje mo偶liwo艣ci, nie doceniaj膮c potencja艂u wroga. Skanderbeg ze swoimi wojskami wyszli z boju zwyci臋sko. Jedyne, co pozosta艂o po Turkach, to twierdza w Elbasanie, kt贸ra mia艂a roztacza膰 widmo pora偶ki w kierunku miasteczka Kruja. Mo偶na powiedzie膰, 偶e w jakim艣 zakresie si臋 to uda艂o. Skanderbeg zdecydowawszy si臋 na wojn臋 podjazdow膮, nie unieszkodliwi艂 twierdzy, z kt贸rej za wszelk膮 cen臋 pr贸bowano pokrzy偶owa膰 plany Alba艅czykom. Nie wystarczy艂o to i Jerzy odni贸s艂 w tym czasie kilka znacz膮cych sukces贸w w walce z Turkami. Tego by艂o ju偶 za wiele dla su艂tana. Zebra艂 pot臋偶n膮 armi臋, na czele kt贸rej wkroczy艂 do Albanii i osobi艣cie oblega艂 niezwyci臋偶on膮 Kruj臋. Kolejny raz bez sukcesu… Pozosta艂o mu jedynie pocieszy膰 si臋 zdobyt膮 twierdz膮 na p贸艂wyspie Rodon. Na dodatek namiestnikiem na niej ustanowi艂 wspomnianego nieco wy偶ej renegata- bratanka Skanderbega. Zdradziecki Hamza nie cieszy艂 si臋 d艂ugo powierzon膮 funkcj膮. Zamek zosta艂 odbity Turkom przez samego Skanderbega, na dodatek przy poparciu floty weneckiej. Zdrajc臋 wkr贸tce dosi臋g艂a sprawiedliwo艣膰 z r膮k samego, alba艅skiego wodza. Zosta艂 艣ci臋ty mieczem. Su艂tan by艂 rzecz oczywista za艂amany, jednak i tak postanowi艂 poprowadzi膰 nast臋pn膮 kampani臋 w 1468 roku. Tym razem z pomoc膮 przyszed艂 mu 艣lepy los…

艢mier膰 niezwyci臋偶onego wodza. Szala przechyla si臋 na korzy艣膰 Turkom.

Skanderbeg na 艂o偶u 艣mierci Kruja muzeum Skanderbega
Skanderbeg na 艂o偶u 艣mierci- rycina z muzeum

17 stycznia 1468 roku, po kr贸tkiej chorobie, Jerzy Kastriota zmar艂 w Lezhy. Mia艂 63 lata. Pozostawi艂 po sobie ma艂oletniego syna, kt贸ry z racji wieku nie m贸g艂 przej膮膰 schedy po ojcu. Op贸r Albanii wzgl臋dem Turk贸w jednak trwa艂, a przyw贸dztwo obj膮艂 Leke III Dukagjin. Wkr贸tce zreszt膮 pobi艂 on si艂y tureckie pod Szkodr膮. Potem wydaj膮ca si臋 nie mie膰 ko艅ca wojna trwa艂a, ze zmiennym dla stron konfliktu szcz臋艣ciem. Kruja zosta艂a zdobyta przez wojska tureckie dopiero w 1478 roku. Dziesi臋膰 lat po 艣mierci Wielkiego Wodza. Ostatnim punktem oporu alba艅sko-weneckiego by艂a Szkodra, ale i ona upad艂a rok p贸藕niej. Nad Ba艂kanami zapad艂y mroki tureckiej okupacji, przerwane dok艂adnie 400 lat p贸藕niej- w 1878 przez po艂膮czone si艂y S艂owian Ba艂ka艅skich, Rumunii i Rosji.

Niepokonany bohater Albanii.

Posta膰 Skanderbega na trwa艂e wkroczy艂a w 艣wiat kultury i historii alba艅skiej. Po zapoznaniu si臋 z histori膮 tego pasjonuj膮cego cz艂owieka, dziwi膰 si臋 te偶 nie ma czemu. Jerzy Kastriota- Skanderbeg- sta艂 si臋 symbolem jednocz膮cym ludzi, pomagaj膮cym trwa膰 im przy w艂asnej wierze i tradycjach. Pod wzgl臋dem wojskowym por贸wnywano go z samym Aleksandrem Wielkim, czy nawet Hannibalem. Pod wzgl臋dem politycznym uda艂o mu si臋 to, co wielu uwa偶a艂o za niemo偶liwe. Do dzisiaj jest bohaterem 偶ywym i czczonym w ca艂ej Albanii, ale nie tylko w niej. Turcy po zdobyciu Lezhy otworzyli gr贸b bohatera i rozkradli jego ko艣ci, co mia艂o przynie艣膰 im szcz臋艣cie. Nie przynios艂o… Pami臋tajcie o tym wszystkim zwiedzaj膮c muzeum jego imienia w Kruji, czy racz膮c si臋 kieliszkiem doskona艂ego koniaku, produkowanego w Albanii, kt贸remu trafi艂a si臋 nazwa nawi膮zuj膮ca do tego wielkiego bohatera.

Kruja i jej kompaktowa star贸wka- zwiedzanie.

Kruja stare miasto
kruja艅ska star贸weczka
nowe miasto Kruja Albania
i nowe, nie tak pi臋kne miasto

Dzisiejsza Kruja r贸偶ni si臋 od tej z epoki Skanderbega. Tamtejsza liczy艂a sobie ponad 60.000 mieszka艅c贸w, dzi艣 to raczej senne miasteczko skupione wok贸艂 zamku i bardzo niedu偶ej star贸wki. Na zwiedzanie wystarczy nam w zupe艂no艣ci jeden dzie艅. Dos艂ownie, kilka godzin.

Jak dotrze膰 do Kruji?

Jak najbardziej mo偶ecie dosta膰 si臋 do Kruji transportem publicznym. Je艣li jeste艣cie w Tiranie, Szkodrze, Durres, b膮d藕 Lezhe najpierw z艂apcie po艂膮czenie do Fushe Kruje- co oznacza: pola Kruji. W centrum tej miejscowo艣ci bez trudu namierzycie post贸j furgon贸w, kt贸re kilka razy dziennie kursuj膮 do oddalonej o 12 km Kruji. Ko艅cowy przystanek busik贸w znajduje si臋 bardzo blisko zamku i star贸wki. 艁atwy i tani spos贸b! Autobusowy rozk艂ad jazdy on-line: https://gjirafa.com/Autobus

sklepiki i karmy Kruja
po drodze do zamku r贸wnie偶 znajdziecie sporo sklepik贸w i kram贸w

W Kruji wszystko co najwa偶niejsze i co warto zobaczy膰, znajduje si臋 na zamku i w jego pobli偶u. Sama twierdza ucierpia艂a przez liczne trz臋sienia ziemi i na skutek dzia艂a艅 Turk贸w. Oryginalna zabudowa to obecnie tylko wie偶a i pozosta艂o艣ci mur贸w w g贸rnej cz臋艣ci. W艣r贸d nich ulokowa艂o si臋 kilka dom贸w, mieszcz膮cych przytulne pensjonaty i knajpki.

Gdzie spa膰 w Kruji?

W tej okolicy mieszkali艣my my sami, dok艂adnie w pensjonacie Emiliano. Polecamy p贸藕ny obiad (6 euro/os.) serwowany przez Gospodarzy, kt贸rym delektowa膰 si臋 mo偶na na oryginalnych murach zamkowych, ciesz膮c przy tym oczy widokiem na spory kawa艂ek Albanii. W cen臋 noclegu wliczone jest pyszne i obfite 艣niadanie i powitalny kieliszek zmro偶onej raki. Miejsce godne wszelkich rekomendacji!Emiliano na bookingu: https://www.booking.com/hotel/al/rooms-emiliano.pl.html

Muzeum na zamku i nie tylko.

zamek i jednocze艣nie muzeum Skanderbega Kruja
muzeum Skanderbega w odnowionym zamku
wn臋trze muzeum skanderbega Kruja
wn臋trza s膮 bardzo zadbane i 艂adnie urz膮dzone

Dolny zamek to rekonstrukcja- wykonana troch臋 wed艂ug oryginalnych plan贸w i troch臋 wed艂ug wyobra偶e艅 c贸rki Envera Hod偶y- w 1982 roku. Mie艣ci spore muzeum po艣wi臋cone Skanderbegowi, ale cz臋艣膰 ekspozycji odnosi si臋 r贸wnie偶 do p贸藕niejszych epok. Wi臋kszo艣膰 z bogatego zbioru to orygina艂y, jedynie cz臋艣膰 kolekcji dokument贸w to kopie. Kopiami niestety s膮 te偶 s艂ynny he艂m i szabla wodza.

he艂m Skanderbega
niestety… to tylko replika

Orygina艂y ukradli Austriacy i obecnie s膮 przechowywane w muzeum w Wiedniu. Strona alba艅ska czyni starania o ich powr贸t do kraju, ale pa艅stwa zachodnie niech臋tnie rozstaj膮 si臋 z dobrami kultury zagrabionymi innym narodom i cywilizacjom. Wst臋p do muzeum kosztuje 200 ALL. Po wizycie na zamku tam polecamy skierowa膰 si臋 kamienn膮 uliczk膮 w d贸艂 star贸wki, wst臋puj膮c po drodze do muzeum etnograficznego.

ekspozycja w muzeum etnograficznym Kruja
ekspozycja w muzeum etnograficznym

To zdecydowanie najciekawszy przybytek tego typu w Albanii, mie艣ci si臋 we wn臋trzach oryginalnego domu Toptaniego. Prezentuje sprz臋ty, stroje i elementy wystroju wn臋trz w艂a艣ciwe dla Albanii p贸艂nocnej i centralnej od XVII-tego wieku do lat mi臋dzywojennych. Wst臋p 300 ALL, warto odwiedzi膰 .

Tureckie klimaty.

dziedziniec zamkowy Kruja
widok z zamku na dziedziniec

Kieruj膮c si臋 dalej w d贸艂 wejdziecie mi臋dzy zabudowania starej Kruji. To budynki z epoki panowania tureckiego. Znajdziemy tam stary, ale odnowiony hammam– niestety zamkni臋ty oraz wiekowy ko艣ci贸艂- jeszcze z czas贸w Skanderbega.

hammam, czyli 艂a藕nia turecka Kruja
hammam, czyli 艂a藕nia turecka

W chwili obecnej przemianowany na meczet, jest zarazem mauzoleum bektaszyckiego 艣wi臋tego Baby (ojca) Mustafy Hajji. Tam wizyt臋 polecamy zdecydowanie. Wn臋trze mauzoleum kryje nie tylko groby, ale te偶 ciekawe zdobienia. Wst臋p wolny i bez obuwia. O bektaszytach i ich podej艣ciu do islamu napiszemy jeszcze troch臋, na razie warto wspomnie膰 偶e Kruja jest jednym z najwa偶niejszych z ich o艣rodk贸w.

meczet bektaszyt贸w i mauzoleum Kruja Albania
w meczecie

Chodz膮c po starej Kruji wystrzegajcie si臋 samozwa艅czych pseudoprzewodnik贸w, kt贸rzy w tym rejonie s膮 do艣膰 aktywni. Domagaj膮 si臋 oni pieni臋dzy za swe natr臋tne towarzystwo. Sp艂awiajcie od razu. Lepiej wesprze膰 jakim艣 drobnym datkiem muzyka z zamkowego dziedzi艅ca, siedz膮cego najcz臋艣ciej w rejonie ruin meczetu su艂tana Mehmeta. Gra, ta艅czy i 艣piewa tak, 偶e a偶 si臋 nog膮 chce tupa膰!

uliczny muzyk Kruja Albania
bez tego pana Kruja by艂a by艂aby du偶o nudniejsza!

Bazar w Kruji.

bazar Kruja

Poza zamkiem warto jeszcze zobaczy膰 os艂awiony bazar. W sieci i na blogach spotka si臋 por贸wnywanie go do bazar贸w w Stambule czy Aleppo. Nie wiemy, czy autorzy byli kiedykolwiek w wymienianych miejscach, ale gwarantujemy: bazar w Kruji nie przypomina tych orientalnych w og贸le! Jest malutki- to w zasadzie jedna, kr贸tka uliczka i je艣li mo偶na go do czego艣 por贸wna膰, to bardziej do bazaru z Djakowicy. Jest on po prostu bardziej ba艂ka艅ski, ni偶 orientalny.

Trafi膰 do niego to bardzo prosta rzecz, na pewno nie zab艂膮dzicie. Tutaj czujemy si臋 zobowi膮zani doda膰, 偶e w Kruji gastronomia wyra藕nie jest nastawiona na turyst臋, kt贸rego mo偶na karmi膰 byle jak, bo i tak ju偶 nie wr贸ci. Lepiej zje艣膰 w pensjonatach obiad serwowany przez Gospodarzy, je艣li b臋dziecie si臋 zatrzymywa膰 na nocleg w tym miasteczku.

Zakupy na bazarze.

Na samym bazarze dominuj膮 pami膮tki wytwarzane masowo w Chinach i z tradycj膮 nie maj膮ce nic wsp贸lnego. Nie rozumiemy sk膮d taki zachwyt nad t膮 cepeli膮 w艣r贸d wielu odwiedzaj膮cych. Lecz nie poddajcie si臋- trafiaj膮 si臋 tam te偶 sklepy z orygina艂ami, gdzie np. mo偶na obserwowa膰 proces tkacki.

warsztat tkacki na bazarze w Kruji
tkalnia kilim贸w na bazarze

Chi艅szczyzn臋 i rzeczy autentyczne odr贸偶nicie rzecz jasna po cenie. Nam uda艂o si臋 wyhaczy膰 ciekawe miejsce, gdzie bardzo mi艂y i znaj膮cy si臋 na rzeczy w艂a艣ciciel handlowa艂 oryginalnymi pami膮tkami numizmatycznymi i historycznymi. Znajdziemy go schodz膮c ulic膮 w d贸艂, po prawej stronie i mniej wi臋cej w po艂owie bazaru. Wst臋puj膮c do niego, od razu nabrali艣my pewno艣ci, 偶e tam artyku艂y s膮 w 100% oryginalne.

przypinki na bazarze w Kruji
kto namierzy przypink臋 z Polski??
towar na bazarze w Kruji
stare, autentyczne papiero艣nice i ca艂a reszta
starocie na bazarze w Kruji
to te偶 jak najbardziej autentyczne

Tam wizyt臋 polecamy, cho膰 ceny oczywi艣cie s膮 adekwatne do warto艣ci, ale naszym zdaniem przedmioty tam s膮 najbardziej warte uwagi ni偶 ca艂a, plastikowa tandeta.

Bez precedensu! Taks贸wkarz oszuka艂 sam siebie.

star贸wka Kruja
pora opu艣ci膰 Kruj臋 i uda膰 si臋 na p贸艂wysep Rodonit

Z Kruji chcieli艣my przedosta膰 si臋 na p贸艂wysep Rodonit. Znale藕li艣my kilka entuzjastycznych relacji z tego miejsca, jak si臋 okaza艂o nieco na wyrost, ale do tego dotrzemy w kolejnej cz臋艣ci tekstu. Dosta膰 si臋 tam najwygodniej maj膮c w艂asne auto. Niezmotoryzowanym pozostaje autostop, albo opcja busa z Fushe Kruje do Bize, a stamt膮d do celu pieszo lub stopem. Niestety, by艂 to jedyny furgon w Albanii, kt贸rego kierowca i pomocnik robili wszystko, by nas nie zabra膰. Pow贸d by艂 oczywisty- 艂ypa艂o na nas ca艂e stado taks贸wkarzy! Pr贸bowali艣my nawet w艂adowa膰 nasze baga偶e do otwartego luku, ale natychmiast nam powiedziano, 偶e miejsca nie ma i ju偶. A by艂o. I to sporo, zar贸wno w busie, jak i w luku. Gdy tylko zauwa偶yli, 偶e z jazdy busem zrezygnowali艣my rozpocz臋艂a si臋 walka, kt贸ry nas powiezie. Kiedy ju偶 sko艅czyli k艂贸ci膰 si臋 mi臋dzy sob膮, wtedy my rozpocz臋li艣my ustalanie stawki. 艢wietnie znali艣my odleg艂o艣膰 do celu, wi臋c 艂atwo by艂o nam porachowa膰, ile to mo偶e kosztowa膰. Zwyci臋zca- jak si臋 okaza艂o- chyba nigdy wcze艣niej tam nie jecha艂 i mocno nie doszacowa艂 ile to m贸g艂 skasowa膰 i przesz艂o mu ko艂o nosa. Ca艂膮 drog臋 wzdycha艂 i pr贸bowa艂 wy艂udzi膰 dop艂at臋. Mamy pewno艣膰, 偶e i tak mu zosta艂o ca艂kiem spory kawa艂eczek mar偶y. Mo偶e to ostudzi ich ewentualne zap臋dy i u艣wiadomi膮 sobie, 偶e nie ka偶dy turysta, to bezmy艣lny jele艅…

P贸艂wysep Rodonit.

linia brzegowa p贸艂wyspu Rodonit
linia brzegowa p贸艂wyspu Rodonit

Sam p贸艂wysep by艂 d艂ugi czas zamkni臋t膮 baz膮 wojskowa, p贸藕niej zosta艂 zwr贸cony zakonnikom, kt贸rzy gospodarzyli tu przed wojn膮. Mie艣ci si臋 na nim pi臋kny, kamienny ko艣ci贸艂 艣w. Antoniego z XIV-tego wieku i ruiny zamku Skanderbega.

ko艣ci贸艂 艣w. Antoniego Rodonit
ko艣ci贸艂 艣w. Antoniego
ko艣ci贸艂 艣w. Antoniego
wn臋trze ko艣cio艂a 艣wi臋tego Antoniego na p贸艂wyspie Rodonit Kruja Albania
nie ka偶de 艣wi膮tynne wn臋trze ocieka z艂otem

Obecnie za wjazd na teren pobierana jest op艂ata. Wszystko by艂o by pi臋knie, no ale… obecnie teren zosta艂 przekazany prywatnemu dzier偶awcy. Nasze marzenie o dzikiej pla偶y rozwia艂o si臋 wraz z widokiem budek i plastikowych krzese艂 naoko艂o nich. Wildcamping te偶 nie zosta艂 uskuteczniony, bo rano pojawi艂 si臋 jaki艣 ch艂opek i wyrecytowa艂 na jednym wydechu:

tri handrets leks, tenk ju, ju 艂elkom, gudbaj!

… i c贸偶. Zap艂acili艣my, pomimo 偶e nawet nie znajdowali艣my si臋 w obr臋bie zarz膮dzanych przez nich przybytk贸w.

kamping Rodonit
okolice kampsajtu i bud z plastikowymi krzes艂ami

Nie chcieli艣my ryzykowa膰 zostawiaj膮c namiot i plecaki bez nadzoru w pobli偶u ludzi, kt贸rzy mog膮 nasz膮 odmow臋 traktowa膰, jako pow贸d do z艂o艣liwo艣ci. Szczerze to 艣rednio si臋 nam tam podoba艂o. Pla偶a ca艂kiem fajna, ale za艣miecona, z bud praktycznie ca艂y czas leci dudni膮ca muzyka. Nie jest tam dziko i cicho- ca艂y czas przyje偶d偶aj膮 ludzie, wycieczki, modelki z fotografami, czy pary m艂ode na sesje zdj臋ciowe. P贸艂wysep Rodonit ratuje ko艣ci贸艂 艣wi臋tego Antoniego i ca艂kiem lekki szlaczek do twierdzy Skanderbega.

szlak do twierdzy Skanderbega p贸艂wysep rodonit
szlak do twierdzy Skanderbega

I to by by艂o na tyle. Wracali艣my stamt膮d stopem i posz艂o nam to lepiej, ni偶 偶e艣my si臋 spodziewali. Oczywi艣cie najwi臋cej pomogli nam zwykli ludzie, kt贸rzy na widok turysty nie zaczynaj膮 przelicza膰 kasy z potencjalnego zarobku. Takich w艂a艣nie 偶yczymy i Wam, by艣cie zawsze na nich natrafiali podczas swoich podr贸偶y!

bunkier na p贸艂wyspie Rodonit o wschodzie s艂o艅ca
艣witanie na p贸艂wyspie Rodonit- takie mieli艣my widoki z namiotu

______________________________________________________________________________

Polecamy te偶 pozosta艂e wpisy z kategorii 鈥濧lbania鈥- tam r贸偶ne, by膰 mo偶e inspiruj膮ce dla Was teksty. Dzi臋kujemy!

Pozosta艂e wpisy z kategorii:https://albumzpodrozy.pl/category/albania/

%d bloggers like this: