Pewnego zimowego wieczoru, gdy odpoczywaliśmy po męczącym tygodniu pracy postanowiliśmy obejrzeć archiwalne odcinki kulinarnych wojaży pana Makłowicza. Potrzebowaliśmy chociaż w myślach uciec od codzienności i nużącej rutyny. Zrządzeniem losu nasz wybór padł na prezentowane po zamaszystemu (a jakże!), te mniej znane atrakcje chorwackiej Dalmacji- Lastovo i Mljet. Spojrzeliśmy na siebie i niemal jednocześnie doszliśmy do wniosku, że takiej Chorwacji chyba należy dać szansę. Cisza, spokój, miłe zatoczki, wspaniałe jedzenie, gościnni mieszkańcy, a cały turystyczny rozgardiasz gdzieś z boku. Postanowione! Na wizytę wybraliśmy drugą połowę września, co też i Wam serdecznie zalecamy. Było wspaniale!

______________________________________________________________________________________________________________________

położenie wyspy Mljet na morzu Adriatyckim
położenie wyspy Mljet na Adriatyku (mapy.cz)
wyspa Mljet mapka geograficzna
Mljet (mapy.cz)

Mljet położony jest w południowej części Adriatyku. Nie jest to wyspa ani specjalnie duża, ani bardzo znana, ani też nie jest przesycona zabytkami. Co więc czyni ją na tyle wyjątkowym zakątkiem, że wizytę tam polecamy z całego serca? To najbardziej zielona z wysp Chorwacji. Zachodnią część wyspy zajmuje praktycznie w całości Park Narodowy Mljet, gdzie chroni się najcenniejszą na wyspie roślinność oraz dwa unikatowe „jeziora” będące w zasadzie zalanymi słoną wodą lejami krasowymi. Właśnie owa unikalna przyroda i niezmącony niczym spokój sprawiają, że ten cichy dalmatyński skrawek ziemi stanie się idealnym celem dla turystów szukających odpoczynku od codziennego zgiełku i pracy.

Słów kilka o wyspie Mljet.

Jest to ósma co do wielkości wyspa należąca do Chorwacji. Jest również częścią regionu o nazwie Dalmacja. Zamieszkuje ją na stałe zaledwie nieco ponad 1000 osób lecz liczba ta sukcesywnie ulega zmniejszeniu. Na wyspie nie znajdziemy większych ośrodków miejskich. Największe wsie, do których zaliczają się: Pomena, Polače i Sobra oferują najwięcej, ale nie spodziewajmy się tam infrastruktury takiej, jak w tych najtłumniej odwiedzanych miejscowościach chorwackiego wybrzeża.

zatoka we wiosce polace
zatoka we wiosce Polače

Ot po kilka hoteli, pensjonatów, jakieś tawerny i wszechobecne wypożyczalnie sprzętu jeżdżącego- skuterów, rowerów elektrycznych i tradycyjnych, a czasem i samochodów. Pozostałe miejscowości to bardzo kameralne osady, takie jak Saplunara, Prožura czy Okuklje.

zaciszna atmosfera zatoki okuklje na wyspie mljet
spokój, jakiego trzeba każdej duszy

Trudno tam nawet o sklep z prawdziwego zdarzenia, ale na szczęście funkcjonują przyjemne guesthouse’y potrafiące na dodatek nakarmić i napoić swych gości we wspaniały sposób. Na koniec warto dodać, że Mljet jest bardzo chętnie odwiedzany głównie przez żeglarzy. Prowadzone przez nich jednostki pływające znajdują zaciszne miejsca do zacumowania praktycznie przy każdym guesthousie ulokowanym na mljeckim wybrzeżu.

marina w miejscowości okuklje ze wspaniałym morskim pejzażem
marina w Okukjle

Fauna i flora na wyspie Mljet.

Jeśli chodzi o ową wychwalaną wszędzie roślinność, która jest wizytówką wyspy Mljet to lasy zajmują (wg różnych źródeł) od 70 do 78% powierzchni wyspy. Te najcenniejsze rozprzestrzeniają się po zachodniej jej części. Dominuje w nich cenna sosna z Aleppo i dąb ostrolistny.

szlak z okuklje do prozury wiedzie pięknym nadmorskim terenem ocienionym przez sosny z aleppo
piękna, rozłożysta korona sosny aleppskiej; tutaj wzdłuż szlaku Okuklje-Prožura
śródziemnomorska cykada
śródziemnomorska cykada

Wśród koron drzew i zarośli namiętnie koncertują cykady,a między kwiatami uwijają się barwne motyle. Piechurowi od czasu do czasu ścieżkę przetnie jakiś ptak. To ostatnie już w tej części Morza Śródziemnego pozostałości pierwotnie rosnących na wyspach lasów. Ów eko-system jest niezwykle delikatny i podatny na zagrożenia cywilizacyjne, dlatego ochrona go w parku narodowym jest jak najbardziej uzasadniona i zrozumiała. Na Mljecie żyje sporo dzikich zwierząt, w tym zaliczane do dużych jelenie, muflony oraz dziki. Największą jednak osobliwość wyspy stanowi mangusta indyjska, którą sprowadzono tutaj i na kilka sąsiednich wysp w XIX-tym w. w celu wsparcia walki z plagą jadowitych węży. Do dziś żyje w okolicy i ma się świetnie. Również snorkeling może dostarczyć fanom morskich kąpieli całkiem przyjemnych wrażeń.

czyste spokojne wody zatoczki w Okuklje
czyste, spokojne wody w zatoczce Okuklje zapraszają do snorkelingu i kąpieli

W czystych wodach błyskają ławice ryb, gdzieniegdzie skrywają się rozgwiazdy lub ciekawskie krewetki, a po dnie zasuwają legiony krabików. Na wyspie znajdziemy też cztery małe, zalane wodą krasowe doliny (jedna np. w okolicy Prožurskiej Luki), zwane tutaj „blatine” lub „slatine”. Te miejsca to popularne wśród mieszkańców łowiska węgorza. Połów ten jednak w całości opuszcza wyspę jako swoisty towar eksportowy. Poniżej mały akapit o najsłynniejszych lejach krasowych zalanych słoną wodą, które wykształciły własny, bardzo wartościowy eko-system:

Małe i Wielkie słone jezioro.

Oba zbiorniki są unikatowe pod względem geologicznym. Pomimo ochrony eko-systemu odwiedzający nadal mogą zażywać kąpieli w ich wodach. Na Wielkim Jeziorze znajduje się mała wyspa Otočić Svete Marije, na której stoi cenny romański klasztor benedyktynów z XII-tego w. z Kościołem Mariackim (Sveta Marija).

opactwo benedyktyńskie mieszczące się na maleńkiej wysepce na Wielkim Słonym Jeziorze
bryła opactwa podziwiana z dystansu

Klasztor był przebudowywany w stylu gotyckim, później renesansowym czy barokowym. W XVI-tym w. został spustoszony przez Turków, natomiast w XVI i XVII-tym w. kiedy opactwo benedyktyńskie stało się ważnym ośrodkiem sztuki i edukacji, mieściła się tam jedna z najbogatszych bibliotek benedyktyńskich w Europie. Mieszkali tu i tworzyli znakomici dubrowniccy poeci i pisarze, tacy jak np. M. Vetranović czy I. Djurdjević. W tym też czasie dokonano renesansowych renowacji na terenie opactwa i kościoła, a cały obszar został również ufortyfikowany. Obecnie możliwe jest zwiedzanie kompleksu, a dostaniemy się tam łodzią z trzech oznaczonych przystani na brzegu jeziora.

Koszt przeprawy do opactwa dla posiadaczy biletu wstępu do Parku Narodowego wynosi 30 Kn. Za sam bilet musimy zapłacić 125 Kn w sezonie i 70 Kn poza nim. Uwaga – bardzo ważne! Jeśli pozostajemy na wyspie kilka dni, poprośmy pracownika parku o zaznaczenie tego faktu przy zakupie biletu. Dostaniemy wtedy jeden bilet w stałej cenie na cały okres pobytu.

Zabytki warte uwagi.

Jeśli chodzi o zabytki kultury materialnej, to zachowało się kilka ciekawych obiektów. Waszej uwadze polecamy ruiny we wiosce Polače datowane na II-gi i III-ci wiek n.e. Uważa się, że są to pozostałości po rezydencji władcy Cylicji Agésili z Anazarbu, który wraz z całą rodziną został wygnany na Mljet przez cesarza Septymiusza Sewera. Ułaskawił go rzekomo syn Septymiusza- cesarz Karakalla- któremu spodobały się wiersze syna Agésili, poety Oppiana.

ruiny rzymskie z II wieku naszej ery w miejscowości polace na wyspie mljet
fragmenty prawie tysiącletniej rezydencji rzymskiej

Rezydencja w czasach wczesnochrześcijańskich była wielokrotnie przebudowywana, wzniesiono tam też wtedy dwa wczesne kościoły, których pozostałości zachowały się do dzisiaj i można je zwiedzać. Co ciekawe – te cenne ruiny rzymskie są wykorzystywane gospodarczo do dziś, o czym możemy się łatwo przekonać spacerując w ich okolicy. Pozostałe obiekty zabytkowe to głównie rozsiane po wyspie małe kościoły z okresu panowania nad wyspą Rzeczypospolitej Dubrownickiej.

kościółek św. Mikołaja w Okuklje z daleka
kościółek św. Mikołaja w Okuklje z daleka…

Kościółki wznoszone w XV-tym, a także późniejsze z XVI i XVII-tego wieku służyły mieszkańcom nie tylko jako świątynie i miejsca kultu religijnego, ale i miejsca ukrywania się przed piratami z Ulcinj i pirackich republik zakotwiczonych w okolicach Dubrownika i Kotoru. Dlatego często są położone wysoko i trudno dostępne. Typowym przykładem takiego obiektu jest malutki kościół św. Mikołaja w Okuklje, który jednak możemy łatwo zdobyć kierując się szlakiem z wychodzącym z wioski.

kościółek św. Mikołaja w Okuklje z bliska
…i z bliska.

Plażowanie i szlaki na wyspie Mljet.

Dzięki swej stosunkowo małej dostępności, wnętrze wyspy pozostaje dzikie, pozbawione nawet dróg i ścieżek. Przecina je jedynie jedna droga asfaltowa biegnąca w osi wschód – zachód i kilka krótkich szlaków pieszych.

widok z Prozurskiej Luki w kierunku półwyspu Peljesac- jak widać linia brzegowa nie pozwala na wygodne plażowanie na dziko
widok z Prožurskiej Luki w kierunku półwyspu Pelješac– jak widać linia brzegowa nie pozwala na wygodne plażowanie na dziko

Na wyspie praktycznie nie ma plaż, nawet tych jakże typowych dla Chorwacji kamienistych. Wyjątkiem jest Saplunara, gdzie znajdziemy małą piaszczystą plażę z łatwym dostępem do wody. W innych wypadkach musimy liczyć na zejścia do wody przygotowane sztucznie przez mieszkańców lub malutkie, dzikie wypłaszczenia wzdłuż linii brzegowej (fajne miejsca są zwłaszcza w obrębie słonych jezior).

bryła willi Jezreo znajdująca się na brzegu wielkiego słonego jeziora na wyspie mljet
willa Jezero na brzegu Wielkiego Słonego Jeziora też mieści pokoje do wynajęcia

Do ciekawych atrakcji geologicznych zaliczyć należy mljeckie jaskinie. Oczywiście w większości niedostępne eksploratorom bez specjalistycznego sprzętu – do takich zaliczymy choćby najdłuższą na wyspie, liczącą ponad kilometr jaskinię Movrica. Wyjątkiem jest jaskinia Odyseusza. Do niej można wejść, a w zasadzie wpłynąć, choć nie jest to łatwe. Jaskinia jest połączona z jest z morzem, a dostaniemy się do niej schodząc raczej mało wygodnym szlakiem, a następnie wskakując do wody w oznaczonym miejscu. Jaskinia Odyseusza jest jednym z bardziej popularnych spotów i organizowane są do niej zorganizowane, płatne wycieczki. Aktywnym turystom polecamy spacer lub rowerową wycieczkę w obrębie parku narodowego. Można także postarać się zdobyć jedną z mljeckich górek, na które prowadzą wytyczone szlaki.

szlak Wielkie Słone jezioro na wyspie mjlet
leniwy spacer wzdłuż brzegów Wielkiego Słonego Jeziora- słychać tylko cykady, czuć tylko sosnową żywicę i morze

Nasz wywczas na Mljecie.

miejscowość okuklje na wyspie Mljet widoczna ze znacznego dystansu i wysokości
Okuklje widziane z okolicznych wzgórz

My sami zatrzymaliśmy się w sennej wiosce o nazwie Okuklje. Jest to bez wątpienia idealne miejsce na niespieszny wywczas. Nie dokucza tam smród i huk generowany przez samochody, jest kameralnie, a całe otoczenie wydaje się sprzyjać szybkiemu pojawieniu się błogostanu odprężenia. Na pobyt wybraliśmy niezwykle gościnne progi guesthouse’u Lampalo* ( https://www.lampalookuklje.com/en/533-2/ ) prowadzonego w wielkim zaangażowaniu przez serdeczną panią domu Jele i jej męża Petara. Goszczą i karmią jak mistrzowie w swym fachu! Każdy nasz dzień kończyła dalmatyńska uczta bogata w lokalne smaki. Wszystkie te langustyny, krewetki, czy też kałamarnice polewane aromatyzowaną czosnkiem oliwą pozostawiły po sobie niezatarte wrażenia kulinarne.

langustyny serwowane przez tawernę lampalo
wyborne langustyny- porcja na dwie osoby
grillowana dorada i sposób podawania kolacji w restauracji Lampalo z miejscowości okuklje
grillowana dorada z dodatkami
dalmatyński sposób przyrządzania potraw pod kopułką przysypaną żarem
tradycyjna dalmatyńska peka, czyli gotowanie pod kopułką przysypaną żarem

Dopełnieniem owych dzieł z rusztu były równie świeże surówki, duszone warzywa- jak np. słynna blitwa z ziemniakami i wyborne drożdżowe pieczywo. Wszystkie potrawy przyrządzono i podano nam z wielką starannością, a porcje zawsze były od serca. Dodatkowo, każdego poranka byliśmy witani przez Gospodarzy porcją świeżego ciasta na śniadanie. Uciekając od kulinarnych zachwytów większość czasu spędziliśmy na lenistwie z książką nad brzegiem morza. Czasem była wycieczka do kościółka na wzgórzu, czy też do zatoki w sąsiedniej miejscowości.

kamienna chata rybacka nad morzem w miejscowości prożura
rybackie zabudowania w Prožurskiej Luce

Doprawdy piękne to jest miejsce, gdzie możesz wyjść z domu na pobliskie nabrzeże i zanurzyć się w wodach zatoki jak w prywatnym basenie i zapomnieć o bożym świecie. Zwieńczeniem wspaniałych dni w blasku słońca zawsze były spokojne, niezwykle ciche wieczory pod niebem pełnym gwiazd. Czy czujecie się przekonani?

______________________________________________________________________________________________________________________

*nasza rekomendacja obiektu Lampalo jest zupełnie dobrowolna i wypływa w całości z prawa do subiektywnej oceny. Nie czerpiemy żadnej korzyści materialnej ani też finansowej z polecania usług dostarczanych przez obiekt Lampalo uwadze naszych Czytelników.

Beata Chorwacja atrakcje, bałkany, porady, zwiedzanie