Polska

Szlak ikon doliny Sanu.

Polska, opr贸cz atrakcji typowo miejskich, czy pami膮tek historycznych ma do zaoferowania r贸wnie偶 szereg atrakcyjnych szlak贸w pieszych. Obecnie znakowane trasy g贸rskie prze偶ywaj膮 renesans, ale i szlaki nizinne powoli wracaj膮 do 艂ask, wychodz膮c z otch艂ani zapomnienia w kt贸rej tkwi艂y niejednokrotnie od ko艅ca lat 80-tych. Ci膮gle jednak mo偶emy znale藕膰 trakty, kt贸re pomimo swej atrakcyjno艣ci potrafi膮 by膰 puste nawet w 艣rodku lata i okresu wakacyjnego. Jedn膮 z takich dr贸g jest Szlak Ikon Doliny Sanu. Jest obok podobnie nazwanego Szlaku Ikon Doliny Os艂awy jednym z ciekawszych szlak贸w kulturowych nie tylko na Podkarpaciu ale te偶 w skali ca艂ego kraju.

Szlak ikon w dolinie Sanu- najwa偶niejsze informacje:

  • trasa oznakowana jest na niebiesko,
  • d艂ugo艣膰 szlaku wynosi ok. 70 km,
  • na jego przej艣cie nale偶y zatem po艣wi臋ci膰 od 3-5 dni, w zale偶no艣ci od kondycji,
  • przebieg szlaku: Sanok 鉃 Mi臋dzybrodzie 鉃 Orli Kamie艅 (518 m) 鉃 Liszna 鉃篢yrawa Solna 鉃 Mrzyg艂贸d 鉃 艁odzina 鉃 Witry艂贸w 鉃 Ulucz 鉃 Dobra 鉃 Krec贸w 鉃 Siemuszowa 鉃 Holuczk贸w 鉃 S艂onna (638 m) 鉃 Wujskie 鉃 Olchowce 鉃 Sanok,
  • trasa tworzy zamkni臋ta p臋tl臋, kt贸r膮 mo偶na eksplorowa膰 tak偶e odcinkami,
  • w Tyrawie Solnej znajduje si臋 艣wietne pole namiotowe „Diabla G贸ra”, jedno z najlepszych infrastrukturalnie w Polsce, do tego 艂adnie po艂o偶one
przebieg trasy szlak ikon doliny sanu na maoie
trasa ca艂ego Szlaku Ikon Doliny Sanu; zrzut z aplikacji mapy.cz

Wszystkim zainteresowanym Szlakiem ikon doliny Sanu z ca艂ego serca polecamy klimatyczny film autorstwa pana Krzysztofa z kana艂u „I gdzie艣 tam si臋 idzie”: https://youtu.be/Va37qB_tRYU

Szlak ikon- propozycja na jeden dzie艅 marszu:

kapliczka w dobrej szlacheckiej- miejscowo艣ci przez kt贸r膮 wiedzie szlak ikon doliny sanu
gdzie艣 na Szlaku Ikon…

Prezentujemy Waszej uwadze dogodny na jednodniow膮 wycieczk臋 odcinek rozpoczynaj膮cy si臋 w Tyrawie Solnej, a dok艂adnie na polu biwakowym nad Sanem. Zaprowadzi on Was a偶 do Dobrej Szlacheckiej a nast臋pnie pozwoli wr贸ci膰 na biwak do Tyrawy przez miejscowo艣膰 nazywan膮 H艂omcz膮. We wpisie zaprezentujemy na fotografiach wszystkie widziane cerkwie drewniane, postaramy si臋 przybli偶y膰 Wam ciekawe fakty na ich temat oraz zaznajomi膰 Was z urokami trasy pod wzgl臋dem przyrodniczym. Trasa zosta艂a nazwana Szlakiem Ikon, lecz nam niestety nie uda艂o si臋 wej艣膰 do 偶adnej z zabytkowych budowli, ale nie martwcie si臋. W Muzeum Sztuki Ludowej w Sanoku mo偶ecie nadrobi膰 zaleg艂o艣ci i nacieszy膰 oczy widokiem ikon i zabytk贸w cerkiewnych do syta. S膮 tam tak偶e eksponaty m.in. z Ulucza, kt贸ry om贸wimy nieco ni偶ej. Zatem zaczynamy, krok po kroku:

1. Tyrawa Solna 鉃 Mrzyg艂贸d:

Przej艣cie szlaku rozpocz臋li艣my w Tyrawie Solnej, ale tamtejsz膮 cerkiew zostawili艣my sobie na koniec, jako 偶e z pola namiotowego od razu skierowali艣my si臋 po mo艣cie nad Sanem w kierunku miejscowo艣ci Mrzyg艂贸d. Ca艂y ten odcinek to zaledwie kilometrowy spacer. Mrzyg艂贸d jest miejscowo艣ci膮 star膮. Pierwsze wzmianki na jej temat pochodz膮 ju偶 z po艂owy XIV wieku. W p贸藕nym 艢redniowieczu miasteczko prze偶y艂o lata najwi臋kszego rozkwitu by potem, poczynaj膮c od XVII wieku i dziel膮c los wielu innych polskich miejscowo艣ci przej艣膰 faz臋 powolnego upadku. Taki stan rzeczy mia艂 swe 藕r贸d艂o w wojnach i ich zgubnych nast臋pstwach. Mrzyg艂贸d ze swoj膮 drewnian膮 zabudow膮 do艣wiadczony zosta艂 te偶 przez liczne po偶ary- w tym katastrofalne w 1855 i 1893 roku. Po tym ostatnim miasto odbudowa艂o si臋 do istniej膮cej do dzi艣 formy, jednak gospodarczo ju偶 nie odzyska艂o znaczenia. Prawa miejskie Mrzyg艂贸d utraci艂 pocz膮tkowo w 1919 roku, p贸藕niej na kr贸tko je odzyska艂, by ostatecznie pozbawi膰 si臋 ich w 1955 roku. Obecnie mo偶emy podziwia膰 w tej miejscowo艣ci unikatowy uk艂ad rynku z cenn膮 zabudow膮 drewnian膮 z 1893 roku.

– co zobaczymy w Mrzyg艂odzie?

zabytkowy rynek w miejscowo艣ci mrzyg艂贸d
wyk艂adany kocimi 艂bami zabytkowy ryneczek w Mrzyg艂odzie

Domy wok贸艂 mrzyg艂odzkiego ryneczku ustawione s膮 w stosunku do niego szczytowo lub kalenicowo. Wszystkie drewniane i o konstrukcji zr臋bowej. Bardzo ciekaw膮 jest po艂o偶ona pod numerem 12 ku藕nia. Drewnian膮 zabudow臋 spotkamy tak偶e wzd艂u偶 ca艂ej miejscowo艣ci a nie tylko przy rynku- swoj膮 drog膮 pi臋knie wy艂o偶onym kocimi 艂bami pozyskanymi z okolicznej rzeki. Mieszka艅cy dbaj膮 o zachowanie dom贸w w jak najlepszym stanie, a dodatkowego uroku zacisznym wiejskim obej艣ciom dodaj膮 ma艂e kwieciste ogr贸dki i bocianie gniazda zaczepione na szczytach wielu okolicznych s艂up贸w elektrycznych.

bocianie gniazdo z m艂odymi ptakami ulokowane wysoko na s艂upie elektrycznym w miejscowo艣ci mrzyg艂贸d
bocian czyszcz膮cy pi贸ra

Zainteresowani architektur膮 sakraln膮 znajd膮 w Mrzyg艂odzie i ko艣ci贸艂, i cerkiew. Pierwsza budowla pochodzi z 1424 roku i rzekomo wzniesiona by膰 mia艂a przez je艅c贸w krzy偶ackich spod Grunwaldu. To raczej ma艂o prawdopodobny wariant… Cerkiew natomiast powsta膰 mia艂a w 1901 roku a dzi艣 ju偶 niestety przypomina smutn膮 ruin臋 i czeka na lepsze czasy b膮d藕 ca艂kowity rozpad. Warto na koniec wspomnie膰, 偶e zachowanie starego uk艂adu architektonicznego Mrzyg艂贸d po艣rednio zawdzi臋cza decyzji w艂adz komunistycznych z 1970 roku o utworzeniu na jej terenie zbiornika retencyjnego i zapory na rzece San. Termin tej inwestycji wielokrotnie przesuwano, by potem zrezygnowa膰 z pomys艂u w 2011 roku. Zanim to nast膮pi艂o mieszka艅cy czekaj膮c na rozstrzygni臋cie pozostawali na starych gospodarstwach, rezygnuj膮c z budowy nowych dom贸w. Zdaje si臋, 偶e takie zawieszenie ocali艂o historyczne pi臋kno miejscowo艣ci.

2. Mrzyg艂贸d 鉃 H艂omcza:

letnie zio艂a i trawy wzd艂u偶 szlaku ikon w podkarpackiem
k臋py cykorii podr贸偶nik przy szlaku Mrzyg艂贸d-H艂omcza
zabytkowy cmetarz w mrzyg艂odzie
zabytkowy cmentarz tu偶 za Mrzyg艂odem

Z Mrzyg艂odu skierowali艣my si臋 w stron臋 miejscowo艣ci H艂omcza, gdzie podziwiali艣my wspaniale ulokowan膮 cerkiew Soboru Naj艣wi臋tszej Maryi Panny. 艢wi膮tynia powsta艂a w 1859 roku na potrzeby lokalnej parafii grekokatolickiej. W 1945 cz臋艣膰 mieszka艅c贸w opu艣ci艂a wie艣 i w ramach umowy z ZSRR o wymianie ludno艣ci przenios艂a si臋 w okolice Tarnopola. W owym te偶 czasie cerkiew zosta艂a przekazana ko艣cio艂owi rzymskokatolickiemu, w kt贸rego w艂adzy pozostawa艂a do roku 1960. Wtedy to pozostali na miejscu mieszka艅cy podj臋li starania o przywr贸cenie budowli parafii najpierw (w 1960 r.) prawos艂awnej, a w 1991 roku grekokatolickiej. Z tej okazji przydano kolejnego patrona cerkwi 鈥 艣w. Eliasza. Cerkiew jest budowl膮 drewnian膮 o konstrukcji zr臋bowej, orientowan膮 na osi p贸艂noc-po艂udnie. Nad naw膮 wznosi si臋 sze艣cioboczna wie偶yczka mieszcz膮ca sygnaturk臋 zako艅czona baniastym he艂mem, na kt贸rego szczycie zatkni臋to unicki krzy偶 z p贸艂ksi臋偶ycem.

cerkiew w H艂omczy na trasie szlak ikon doliny sanu
miedziane pokrycie dachu utlenione na seledynowo dodaje cerkwi uroku

Wewn膮trz cerkwi zobaczy膰 mo偶ecie stropy p艂askie i oryginalny ikonostas, w kt贸rym szczeg贸lnie wyr贸偶niaj膮 si臋 ikony prezentuj膮ce 艣w. Miko艂aja i 艢wi臋t膮 Rodzin臋. 艢wi膮tyni臋 otacza kamienny murek, kt贸ry zosta艂 w latach 50-tych XX w. cz臋艣ciowo rozebrany i zdewastowany dostarczaj膮c budulca na potrzeby miejscowej sp贸艂dzielni produkcyjnej. Z pewno艣ci膮 zwr贸cicie te偶 uwag臋 na spektakularne drzewa rosn膮ce wok贸艂 cerkwi. Pot臋偶ny d膮b rosn膮cy od strony Sanu zwie si臋 Cyryl, a ten obok historycznej dzwonnicy prowadz膮cej do wej艣cia nosi imi臋 Metody. Wed艂ug bada艅 z 1938 roku maj膮 odpowiednio 800 i 700 lat! Warto te偶 wspomnie膰, 偶e wie艣 H艂omcza unikn臋艂a wysiedle艅 w czasach Akcji Wis艂a. Zapobieg艂a temu du偶a ilo艣膰 rodzin mieszanych oraz negatywny stosunek H艂omczan do wsp贸艂pracy z UPA. Pozwoli艂o to zachowa膰 tradycj臋 miejscowych rzemios艂, do kt贸rych zaliczy膰 mo偶emy lokalne hafciarstwo.

oznaczenie pomnikowego d臋bu w H艂omczy

3. H艂omcza 鉃 艁odzina:

paj臋czyna zbudowana przez paj膮ka na cerkiewnym dachu
urok tkwi i w og贸le i w szczeg贸le

Niespiesznie opu艣cili艣my zaciszn膮 H艂omcz臋 i za znakami niebieskimi skierowali艣my si臋 do 艁odziny. Tam odnale藕li艣my kolejn膮, niezwykle urokliw膮 cerkiew. Wzniesiono j膮 w 1773 roku i powierzono wezwaniu Narodzenia Bogurodzicy. 艢wi膮tynia ta jest wprost cudownie po艂o偶ona- znajdziecie j膮 na skraju wsi w otoczeniu drzew tak starych, jak i ona sama. Na przy cerkiewnym cmentarzu, kt贸ry sam w sobie przypomina naturalne uroczysko odnajdziecie kilka starych i ciekawych nagrobk贸w wykonanych zgodnie z kanonami lokalnej sztuki kamieniarskiej. Cerkiewka w 艁odzinie jest budowl膮 malutk膮, lecz jej bry艂a prezentuje si臋 niezwykle pi臋knie.

mistyczne miejsce wok贸艂 cerkwi w 艁odzinie
cerkiew w 艂odzinie szlak ikon doliny sanu
cerkiewka w 艁odzinie

Wn臋trze nasuwa na my艣l wra偶enie pewnej bajkowo艣ci, kt贸re dodatkowo spot臋gowane jest jego ma艂ymi wymiarami. Wok贸艂 wibruj膮 pastelowe kolory, z kt贸rych ukazuj膮 si臋 widzowi naiwne w swej formie ikony. Ikonostas z 艁odziny datowany jest na 1875 rok i ma charakter rustykalny. Sama cerkiew od 1947 roku jest we w艂adaniu ko艣cio艂a rzymskokatolickiego, z kr贸tk膮 przerw膮 przeznaczon膮 na remont w latach 60-tych. Renowacje przeprowadzi艂o Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Troch臋 偶al, ale nie usuni臋to wtedy szpec膮cych 艣wi膮tyni臋 boazerii, a p贸藕niej niepasuj膮cych element贸w jeszcze przyby艂o. Podobnie jak H艂omcz臋, tak i 艁odzin臋 omin臋艂y wysiedlenia w ramach Akcji Wis艂a. Tutaj r贸wnie偶 zamieszkiwa艂o wiele rodzin mieszanych i polskich. Starania o powr贸t cerkwi do parafii grekokatolickiej sko艅czy艂y si臋 pora偶k膮. Klucze do 艣wi膮tyni znale藕膰 mo偶ecie w domu po艂o偶onym najbli偶ej niej, ale w艂a艣ciciel nie zawsze mo偶e oprowadzi膰. Og贸lnie na szlaku odnie艣li艣my wra偶enie, 偶e dost臋p do kluczy jest do艣膰 utrudniony…

– Ma艂y tip oszcz臋dzaj膮cy kilka kilometr贸w:

wracaj膮c na szlak nale偶y zwr贸ci膰 szczeg贸ln膮 uwag臋 na jego oznakowanie. Aplikacja mapy.cz zaleca艂a nam powr贸t w g贸r臋 wsi do skrzy偶owania z kt贸rego przyszli艣my, a potem kontynuowanie przej艣cia drog膮. To najbezpieczniejszy, ale te偶 wyd艂u偶aj膮cy tras臋 wariant. Na jednym z drzew w pobli偶u cerkwi znale藕li艣my stare oznaczenie szlaku i postanowili艣my spraw臋 zbada膰. Po przedarciu si臋 przez zaro艣la sko艅czyli艣my nad pot臋偶nym osuwiskiem, kt贸re ewidentnie nie dawa艂o mo偶liwo艣ci przej艣cia. Wtedy postanowili艣my p贸j艣膰 bez szlaku, wykorzystuj膮c nawigacj臋 w telefonie. Skierowali艣my si臋 w d贸艂 jaru widoczn膮 w terenie 艣cie偶k膮 biegn膮c膮 od samej cerkwi. Po doj艣ciu do doliny dwukrotnie przeci臋li艣my p艂yn膮cy przez ni膮 strumie艅 i skr臋caj膮c w lewo rozpocz臋li艣my podej艣cie na niewysokie zbocze jaru poro艣ni臋te lasem. Gdy si臋 z niego wydostali艣my dotarli艣my na skraj pola uprawnego i tam zn贸w odbili艣my w lewo, maszeruj膮c granic膮 dziel膮ca zaro艣la i rol臋. Po kilkuset metrach dotarli艣my do drogi i ni膮 powr贸cili艣my na szlak. Te偶 mo偶ecie tak post膮pi膰, lecz konieczna b臋dzie dok艂adna mapa lub aplikacja (brak 艣cie偶ek i charakterystycznych punkt贸w w terenie). Taki wariant pozwoli Wam znacz膮co skr贸ci膰 tras臋 i unikn膮膰 nudnawego powrotu przez 艁odzin臋.

poszukiwanie szlaku na bezdro偶ach
troch臋 si臋 pokr臋cili艣my „na dziko”, ale te偶 zaoszcz臋dzili艣my kilka kilometr贸w

4. 艁odzina 鉃 Ulucz:

Odnalaz艂szy wyra藕n膮 poln膮 drog臋 kontynuowali艣my nasz膮 w臋dr贸wk臋, a偶 trafili艣my ponownie na szlak, biegn膮cy drog膮 asfaltow膮 i pozosta艂o nam jedynie kierowa膰 si臋 w stron臋 przysi贸艂ka Rzeki nad Sanem. Tam przekroczyli艣my San po nowej zawieszonej nad jego nurtem k艂adce pieszo-rowerowej.

szlak ikon doliny sanu w okolicach ulucza
od k艂adki a偶 do 偶wirowni odcinek kilometrowy p艂aski niczym st贸艂
k艂adka nad sanem w uluczu
san widziany z k艂adki w uluczu szlak ikon doliny sanu
San widziany z k艂adki
pola pe艂ne letnich zi贸艂 na pierwszym planie a na horyzoncie dramatyczne burzowe niebo
zielne podkarpackie 艂膮ki

Trasa, mimo 偶e wiod艂a nas asfaltem by艂a ca艂kiem przyjemna i bardzo 艂adna krajobrazowo. Ca艂y odcinek prowadz膮cy do Ulucza wspominamy jako lekki, cho膰 z dreszczem emocji. Goni膮ca nas od przedpo艂udnia burza, czaj膮ca si臋 gdzie艣 na horyzoncie od tego momentu sz艂a na nas z ca艂ym impetem. W odg艂osach coraz bli偶szych grzmot贸w weszli艣my na wzg贸rze nazywaj膮ce si臋 D臋bnik, na kt贸rym mie艣ci si臋 niezwyk艂a cerkiew w Uluczu. To by艂o wspania艂e doznanie: cisza przed burz膮, powietrze naelektryzowane i pachn膮ce cerkiewnymi drewnem, a wok贸艂 偶ywej duszy. Tylko my i zak膮tek przywodz膮cy na my艣l stare s艂owia艅skie ba艣nie. Pod ci臋偶kimi burzowymi chmurami podziwiali艣my cerkiewn膮 bry艂臋 zatopion膮 w letniej zieleni. Uwa偶nie spacerowali艣my w艣r贸d le艣nych mogi艂, kt贸re 艂atwo przeoczy膰, gdyby nie krzy偶e i po艂acie l艣ni膮cego, ciemnozielonego barwinku. Niezapomniana atmosfera, kt贸r膮 cz臋sto wspominamy i kt贸r膮 nie艂atwo dozna膰 gdzie indziej.

zielone le艣ne otoczenie cerkwi w Uluczu z przycerkiewnym cmentarzem w lesie
pierwszy zachwyt u cerkwi na D臋bniku…

W 1990 roku wzniesiono przy uluckiej cerkwi krzy偶 i tablic臋 pami膮tkow膮 po艣wi臋con膮 Micha艂owi Werbickiemu (1815-1870)- kompozytorowi, autorowi muzyki do dzisiejszego hymnu Ukrainy. Jego ojciec by艂 proboszczem w Uluczu, a sam Micha艂 sp臋dzi艂 tam ca艂e swoje dzieci艅stwo.

Cerkiew w Uluczu:

cerkiew w Uluczu podczas burzy
Ulucz pod burzow膮 chmur膮

jest to 艣wi膮tynia pod wezwaniem Wniebowst膮pienia Pa艅skiego d艂ugo uwa偶na za najstarsz膮 drewnian膮 cerkiew w Polsce. Pierwotnie, jako dat臋 jej budowy wskazywano 1510 rok, jednak偶e przeprowadzone niedawno badania dendrochronologiczne pozwoli艂y wskaza膰 dok艂adna dat臋 powstania cerkwi na 1659 rok, co czyni j膮 dopiero sz贸st膮 pod wzgl臋dem wieku cerkwi膮 drewnian膮 na ziemiach wsp贸艂czesnej Polski. Jednak absolutnie nie umniejsza to jej warto艣ci, znaczenia, a tym bardziej uroku. Cerkiew powsta艂a pierwotnie jako cz臋艣膰 klasztoru Bazylian贸w, kt贸ry w Uluczu istnia艂 do 1744 roku. Pozosta艂o艣ci klasztornych zabudowa艅 mo偶na by艂o zobaczy膰 na wzg贸rzu cerkiewnym jeszcze do ko艅ca lat 40-tych XX wieku. Wtedy niestety, na polecenie dyrektora miejscowego PGR-u je rozebrano i usuni臋to. Zdewastowano tak偶e i sam膮 cerkiew, zrywaj膮c jej blaszany dach k艂adziony w okresie mi臋dzywojnia. W efekcie takich zniszcze艅 bezcenne cerkiewne wn臋trze z wszystkimi swoimi skarbami by艂o zalewane podczas ka偶dego wi臋kszego deszczu. Stracili艣my unikatowe polichromie i ikony.

cerkiew w Uluczu szlak ikon doliny sanu podczas burzowej pogody

Jakby tego by艂o ma艂o, 贸w PGR zniszczy艂 tak偶e drug膮 cerkiew we wsi Ulucz, potem przyczyni艂 si臋 do dewastacji cmentarza oraz ca艂kowicie usun膮艂 z krajobrazu wiele innych pami膮tek historycznych. Stanowi to odra偶aj膮cy przyk艂ad bezmy艣lno艣ci i brutalno艣ci epoki stalinizmu. Jak na ironi臋 budynki dawnego PGR-u szpec膮 okoliczny krajobraz do dzi艣. Przykry stan rzeczy zacz膮艂 si臋 zmienia膰 wraz z ko艅cem okresu stalinowskiego w naszym kraju. Na pocz膮tku lat 60-tych przekazano cerkiew pod opiek臋 Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Rozpocz臋艂y si臋 remonty i pr贸ba renowacji, jednak wielu cennych malowide艂 nie uda艂o si臋 ocali膰. Cz臋艣膰 odtworzono, ale bardziej jako swoiste wyobra偶enie, niekoniecznie zgodne z minionym stanem faktycznym. Najcenniejsze uratowane ikony mo偶na zobaczy膰 dzisiaj w innym miejscu. Polecamy Wam zobaczenie odrestaurowanego ikonostasu z uluckiej cerkwi w sanockim Muzeum Budownictwa Ludowego. Zewn臋trzna bry艂a cerkwi posiada podcienia a odtworzone szczeg贸艂y konstrukcyjne maj膮 na celu wymusza膰 obieg powietrza. Zabiegi te pomagaj膮 unikn膮膰 gnicia dachu, kt贸ry obecnie kryty jest drewnianym gontem. Przy prezbiterium zachowa艂y si臋 dwa niewielkie pomieszczenia, tzw. pastoforia. Wyst臋puj膮 one tylko w najstarszych cerkwiach i d艂ugie lata to ich obecno艣膰 by艂a argumentem wskazuj膮cym na XVI wieczne pochodzenie cerkwi.

cerkiew w uluczu
charakterystyczne podcienia przy uluckiej cerkwi

Wej艣cie do cerkwi w Uluczu i telefon do przewodnika:

klucze do cerkwi powinni艣cie dosta膰 w samym Uluczu, w domu o numerze 16. Mie艣ci si臋 on na skraju wsi (od strony Dobrej), jakie艣 1500 metr贸w od wzg贸rza D臋bnik. Id膮c od k艂adki na Sanie wymaga艂o by to powrotu z kluczami do obiektu. Telefon do pani opiekuj膮cej si臋 kluczami: 665 834 743. Niestety podczas naszego pobytu pani stwierdzi艂a, 偶e ma z艂aman膮 nog臋 i nie mo偶e nam towarzyszy膰 do cerkwi. S艂ynna 艣wi膮tynia po艂o偶ona jest na wzg贸rzu. Doj艣cie jest 艣wietnie oznaczone w terenie- nieco mozolne, ale kr贸tkie. Pokonacie ok. 250 m przewy偶szenia na dystansie 250 m. Z tego do艣膰 m臋cz膮cego odcinka uczyniono (by膰 mo偶e nie bez przesady) drog臋 krzy偶ow膮.

5. Ulucz 鉃 Dobra Szlachecka:

t臋cza nad zamglonym bieszczadzkim lasem
po wielkiej burzy

Z Ulucza pod膮偶yli艣my asfaltowan膮 drog膮 wiod膮c膮 dolin膮 wzd艂u偶 Sanu do miejscowo艣ci Dobra Szlachecka. Mijali艣my sporo 艂adnie zachowanych starych dom贸w zatopionych w kwiatach i zieleni. Pot臋偶n膮 ulew臋 z b艂yskawicami przeczekali艣my w wygodnej wiacie za Uluczem. W臋druj膮c nast臋pnie w艣r贸d k艂臋b贸w opar贸w unosz膮cych si臋 nad polami po deszczu podziwiali艣my sielskie krajobrazy. Za jednym z zakr臋t贸w naszym oczom ukaza艂y si臋 trzy charakterystyczne banie wie艅cz膮ce cerkiew p.w. 艣w. Miko艂aja w Dobrej Szlacheckiej.

wiejski dom drewniany z rustykalnym ogrodem
rustykalnie i sielsko- to jeden z wielu skarb贸w na Podkarpaciu
widok na tr贸jkopulast膮 cerkiew w dobrej szlacheckiej z dystansu; szlak ikon doliny sanu
w Dobrej Szlacheckiej
dachy dom贸w i cerkwi w dobrej szlacheckiej na podkarpaciu
cerkiew w dobrej szlacheckiej na podkarpaciu o z艂otej godzinie
z艂ota godzina w Dobrej Szlacheckiej

Cerkiew obecnie pe艂ni funkcj臋 ko艣cio艂a rzymskokatolickiego. Wn臋trze utrzymane w stosunkowo dobrej formie, w wystroju zawiera wiele element贸w nawi膮zuj膮cych do 偶ycia 艣w. Miko艂aja. Wzniesiona zosta艂a w 1879 roku, by ju偶 w 1944 ucierpie膰 mocno po trafieniu pociskiem. Wyremontowana sumptem mieszka艅c贸w wsi od 2003 roku powr贸ci艂a na list臋 zabytk贸w architektury sakralnej i drewnianej. Warto tutaj podkre艣li膰 solidarne i godne na艣ladowania wsp贸艂偶ycie ludzi bez wzgl臋du na wyznanie. Mowa o katolikach, grekokatolikach oraz prawos艂awnych zamieszkuj膮cych okolice Dobrej Szlacheckiej. Wie艣 dzi臋ki zdecydowanemu sprzeciwowi wobec UPA unikn臋艂a zniszczenia i wyw贸zek po wojnie.

Unikatowa cerkiew bramna w Dobrej Szlacheckiej:

cerkiew bramna w dobrej szlacheckiej na podkarpaciu
cerkiew bramna w Dobrej Szlacheckiej

Najcenniejsza jednak w Dobrej Szlacheckiej jest wolno stoj膮ca wie偶a 鈥 dzwonnica bramna z XVII wieku. Podstaw臋 jej wymurowano z kamienia, a wy偶sze pi臋tra i dach wykonano i wyko艅czono w drewnie. By艂a niegdy艣 samodzieln膮 cerkwi膮, lecz niestety nie zachowa艂o si臋 jej zabytkowe wyposa偶enie. Mo偶emy jedynie zobaczy膰 pewne pozosta艂o艣ci Carskich i Diako艅skich Wr贸t 艣wiadcz膮ce o umiejscowieniu ikonostasu. Tego typu budowle s膮 wielk膮 rzadko艣ci膮 na terenie Polski, ale do艣膰 cz臋sto wyst臋puj膮 na Ukrainie, Bia艂orusi i terenach Rosji.

6. Zako艅czenie akcji „Szlak ikon na jeden dzie艅”- wracamy do Tyrawy Solnej.

burza nad pockarpackim szakiem; szlak ikon doliny sanu
droga jest celem

P贸藕ne popo艂udnie zacz臋艂o si臋 nieuchronnie zamienia膰 w cichy, letni wiecz贸r. Pozosta艂o nam pokona膰 kilka ostatnich kilometr贸w i powr贸ci膰 na pole biwakowe, na kt贸rym zostawili艣my wszystkie nasze rzeczy i gdzie te偶 zaplanowali艣my spokojny nocleg. W ci膮gu ca艂ego tego niezwykle udanego dnia pokonali艣my w przybli偶eniu 28 km. Jednak szlak nie ko艅czy si臋 ani te偶 nie zaczyna w Tyrawie Solnej. Zar贸wno jego pocz膮tek, jak i koniec maj膮 miejsce w Sanoku, i to u tej samej kropki. My wybrali艣my si臋 na jego zaledwie fragment daj膮cy sposobno艣膰 uko艅czenia go w ci膮gu jednego dnia. Subiektywnie nazwali艣my go sercem Szlaku ikon w dolinie Sanu. Zale偶a艂o nam najbardziej by zobaczy膰 cerkiew w Uluczu, lecz wszystko co zobaczyli艣my przed, jak i po w ci膮gu tego naszego pielgrzymowania od jednej cerkwi do kolejnej sprawi艂o nam niesamowit膮 przyjemno艣膰. Ten letni dzie艅 przyni贸s艂 nam wszystko, o czym marzy ka偶dy uwa偶ny w臋drowiec kochaj膮cy blisko艣膰 natury. Koj膮ca blisko艣膰 przyrody, spokojne wsie ofiaruj膮ce pielgrzymom swe zabytkowe 艣wi膮tynie, oddech barwnej przestrzeni i tak potrzebny spok贸j p艂yn膮cy z ciszy na szlaku. Wszystko to pozostawi艂o w naszych duszach i sercach niezatarte wra偶enie. Ci膮gle marzymy, 偶e wr贸cimy i przejdziemy ca艂y Szlak ikon w dolinie Sanu.

Dygresja na temat Skansenu w Sanoku.

muzeum budownictwa ludowego i skansen w sanoku
z ca艂ego serca polecamy to miejsce przy okazji wizyty w Sanoku lub na szlaku ikon

Skansen w Sanoku, czy prawid艂owo Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku zdecydowanie warto odwiedzi膰 przy okazji wizyty w tym mie艣cie, czy te偶 udawania si臋 na Szlak ikon doliny Sanu. Na zwiedzanie warto zarezerwowa膰 minimum 4-5 godzin, cho膰 lepiej nawet podwoi膰 ten czas, bo teren muzeum jest ogromny. Polecamy zwiedzanie z indywidualnym przewodnikiem, bo tylko tak mo偶emy zobaczy膰 wszystko, co najbardziej interesuj膮ce. Tylko wynaj臋cie przewodnika zagwarantuje nam wej艣cie do wn臋trz zabytkowych budowli, ko艣cio艂贸w, sklep贸w, warsztat贸w czy chat. Wystawy s膮 wydzielone wed艂ug poszczeg贸lnych etnos贸w zamieszkuj膮cych omawiane ziemie. S膮 wi臋c dzia艂y po艣wi臋cone Bojkom, 艁emkom, Pog贸rzanom i Dolinianom. W skansenie zobaczymy mi臋dzy innymi replik臋 galicyjskiego rynku, jak偶e typowego w przesz艂o艣ci dla miasteczek i wi臋kszych wsi w regionie. Zwiedzicie r贸wnie偶 robi膮cy wra偶enie bogaty i kompletny dw贸r szlachecki ze 艢wi臋can. Ekspozycje sakraln膮 wzbogacaj膮: ko艣ci贸艂 z B膮czala Dolnego, cerkiew z Gr膮ziowej, cerkiew z Ropek i malutka, bojkowska cerkiew z Rosolina.

przy bojkowskiej cerkwi z Rosolina w skansenie w Sanoku
Jezus Frasobliwy przygl膮da si臋 nam sprzed unikatowej bojkowskiej cerkwi z Rosolina

Warto zobaczy膰 oczywi艣cie wszystkie, jednak mo偶e okaza膰 si臋, 偶e b臋dziemy mogli wej艣膰 tylko do jednej lub dw贸ch- wyb贸r pozostawiamy oczywi艣cie Wam. Warto tak偶e odwiedzi膰 skansen techniczny, po艣wi臋cony wydobyciu ropy oraz wszystkie wystawy sta艂e i czasowe. To tu mo偶emy zobaczy膰 wystaw臋 ikony karpackiej (zdecydowanie warto!) , malarstwa regionalnego (Bogda艅scy), wystawy stroj贸w ludowych i zabawek. Zapraszamy Was na stron臋 http://skansen.mblsanok.pl/indexokno.php -tam zapoznacie si臋 z aktualnymi zasadami zwiedzania, cenami, godzinami otwarcia i wystawami czasowymi.


Bibliografia:

  • Artur i Magdalena Michniewscy, Marta Duda-Gryc- „Cerkwie drewniane Karpat. Polska i S艂owacja. Przewodnik”, wyd. Rewasz,
  • Robert Ba艅kosz- „Cerkwie Szlaku Ikon”, wyd. Arete .
%d bloggers like this: