theth
Albania

Theth- uroki p贸艂nocnej Albanii.

Wielu turyst贸w ucieka do Theth w poszukiwaniu dziko艣ci i autentyczno艣ci, kt贸ra- niestety- powoli opuszcza tak偶e i t臋 wiosk臋. Pomimo wszystko, letnie wieczory nadal wype艂nia 艣wierszczowa symfonia z szumem g贸rskiej, lodowatej rzeki w tle. W okolicach nie brak miejsc, kt贸re zapewniaj膮 spok贸j i obcowanie z przyrod膮 niemal sam na sam, bez m臋cz膮cych t艂um贸w. Jedno jest pewne- im wy偶ej nad dolin臋, tym bardziej dziko. D艂ugo, bo do ko艅ca lat 90-tych XX wieku Theth uchodzi艂o za jedn膮 z najbardziej niedost臋pnych i dziewiczych miejscowo艣ci w Europie. Nie do ko艅ca jest to prawd膮. Faktem jest, 偶e miejsce by艂o do艣膰 mocno odizolowane, bo drogi prowadz膮ce do doliny nie by艂y w najlepszym stanie. Obecnie Theth jest niestety ca艂kiem skomercjalizowanym i dalekim od aury tajemniczo艣ci miejscem.

theth
panorama z ko艣ci贸艂kiem z drogi do Kulli

W 2021 roku uko艅czono asfaltowanie odcinka drogowego 艂膮cz膮cego Theth z reszt膮 Albanii. Aby tam dotrze膰 nie jest ju偶 potrzebny samoch贸d 4×4

Theth to zaledwie ma艂a wioska po艂o偶ona w malowniczej kotlinie, z kt贸rej pn膮 si臋 ku niebu imponuj膮ce szczyty Alp Alba艅skich. Jednym z nich jest Maja e Boshit, wyrastaj膮cy z dna doliny rzeki Shal毛 na 1600m. Ponad p贸艂tora kilometra stromych, wapiennych ska艂! Pozosta艂e g贸ry s膮 nie mniej wynios艂e. Tury艣ci zmotoryzowani docieraj膮 tutaj m.in. ze聽Szkodry a ci lubi膮cy aktywny wypoczynek z Valbony, pokonuj膮c w ramach trekkingu stosunkowo 艂atw膮 prze艂臋cz Qafa e Valbones. Przyroda i klimat G贸r Przekl臋tych s膮 naprawd臋 malownicze i wprawiaj膮 w zachwyt. Czujesz si臋, jakby z ka偶dej strony otula艂y Ci臋 g贸ry. Wydajesz si臋 by膰 ma艂ym i nic nieznacz膮cym wobec ich ogromu.

Edith Durham- kr贸lowa alba艅skich g贸rali.

Edith Durham Theth
23- letnia Edith Durham

Jako jedna z pierwszych, zacz臋艂a Theth rozs艂awia膰 Edith Durham. Ta pochodz膮ca ze szkockiej rodziny, jednak urodzona w Londynie w 1863 roku podr贸偶niczka i cz艂onkini Kr贸lewskiego Towarzystwa Antropologicznego, by艂a wielk膮 fascynatk膮 Ba艂kan贸w. Po pierwotnym okresie fascynacji Serbi膮 i Czarnog贸r膮, skupi艂a si臋 na Albanii i to z tym krajem jest najcz臋艣ciej kojarzona. 艢wiatow膮 s艂aw臋 przynios艂a jej ksi膮偶ka „Wysoka Albania”, kt贸ra do dzi艣 pozostaje nieocenionym studium antropologicznym g贸rali p贸艂nocnoalba艅skich. Durham wi臋kszo艣膰 materia艂贸w do niej zebra艂a w艂a艣nie w Theth i okolicach, pozostaj膮c tam w latach 1905-1909. Zmar艂a w Londynie, w listopadzie 1944 roku. Na dwa tygodnie przed dniem, w kt贸rym Albani臋 zala艂a fala komunizmu.

edith durham theth
pomnik po艣wi臋cony Edith Durham

Jakie Theth jest dzisiaj?

Od czas贸w Edith Durham jednak wiele si臋 zmieni艂o. Pierwsz膮 stacj臋 turystyczn膮 w Theth otwarto ju偶 w 1937 roku. Czasy komunizmu nieco zmniejszy艂y rol臋 tej miejscowo艣ci, jednak od oko艂o 15 lat wraca ona z impetem na map臋 najwi臋kszych atrakcji w Albanii.

theth
poczt贸wkowy widok z Theth

Niestety, mocno wp艂ywa to na poziom jej autentyczno艣ci. W sezonie przebywa w wiosce ok. 500 turyst贸w ka偶dego dnia i rzecz jasna liczba ta b臋dzie tylko wzrasta膰 w przysz艂o艣ci. Niewielu mieszka艅c贸w zostaje w Theth na zim臋. Wi臋kszo艣膰 przenosi si臋 do miejscowo艣ci po艂o偶onych ni偶ej ju偶 w pa藕dzierniku. Bywa, 偶e zim膮 wioska jest zupe艂nie odci臋ta od reszty 艣wiata. Niekt贸re budynki s膮 tu ci膮gle pi臋kne- w stylu p贸艂nocnoalba艅skim. Zbudowane s膮 z kamienia i nieraz pokryte gontem, ale jak grzyby po deszczu wyrastaj膮 domy dopasowane pod turyst贸w. Uko艅czenie drogi po kt贸rej mog膮 porusza膰 si臋 tzw. zwyk艂e samochody na pewno wp艂ynie na miejscowo艣膰. S膮dzimy, 偶e turyst贸w b臋dzie zdecydowanie wi臋cej.

theth
zabudowania w Theth

Co warto zobaczy膰 w Theth?

鉃 ko艣ci贸艂 z przewodnik贸w, prospekt贸w i poczt贸wek:

theth

Budynek, kt贸ry sta艂 si臋 ikon膮 Theth i jego symbolem. Kojarzy go ka偶dy, kt贸ry wie艣 odwiedzi艂 lub wizyt臋 ma w planach. Jest to franciszka艅ski ko艣ci贸艂 rzymskokatolicki. Schodz膮c tras膮 wiod膮c膮 z prze艂臋czy dziel膮cej Theth od Valbony bry艂a 艣wi膮tyni widoczna jest ju偶 z daleka. Zosta艂a ona wybudowana w 1892 roku, a w 1917 ojciec Shtjefen Gjecovi zorganizowa艂 w jej wn臋trzu szko艂臋, w kt贸rej nauczano w j臋zyku alba艅skim. Plac贸wka zosta艂a oficjalnie uznana w 1921 roku, ale musia艂a zako艅czy膰 swoj膮 dzia艂alno艣膰 w czasach komunizmu. Wtedy te偶 nast膮pi艂a dewastacja ko艣ci贸艂ka i zamieniono go w lecznic臋. Jego obecna forma jest zas艂ug膮 remontu sponsorowanego przez emigrant贸w pochodz膮cych z Theth. Obecno艣膰 ko艣cio艂a dziwi niekt贸rych, kojarz膮cych Albani臋 jako kraj muzu艂ma艅ski. Pami臋tajmy 偶e p贸艂noc tego kraju, zw艂aszcza wsie w g贸rach zamieszkane s膮 w wi臋kszo艣ci przez katolik贸w. Albania jest krajem religijnej tolerancji i r贸偶norodno艣ci, dzi臋ki temu do dzi艣 cieszymy si臋 widokiem zar贸wno ko艣cio艂贸w, jak i cerkwi i meczet贸w.

鉃 Kulla – wie偶a odosobnienia:

kulla Theth
Kulla z Theth w ca艂ej okaza艂o艣ci

Kolejnym- arcyciekawym wed艂ug nas- budynkiem w Theth jest Kulla, czyli z alba艅skiego: wie偶a. Ta w Theth wybudowana zosta艂a na prywatnej ziemi nale偶膮cej do Nikolla Koceku. Nierozerwalnie wi膮偶e si臋 z ni膮 tradycja alba艅skiej zemsty krwi: gjakmarria. O zwyczajach tych napisano ju偶 wiele. Obecnie rozpala ona 偶膮dne wra偶e艅 g艂owy turyst贸w oraz dziennikarzy z Zachodu. M贸wi si臋 o niej w tonie barbarzy艅skiej sensacji, albo dla pokazania zacofania kulturowego Albanii. A kim my jeste艣my, 偶eby ocenia膰 te zwyczaje i kultur臋? Jest to wysoce krzywdz膮ce dla samych Alba艅czyk贸w, kt贸rzy niejednokrotnie staraj膮 si臋 u艣wiadamia膰 o tym turyst贸w.

Kanun i gjakmarria:

kulla theth
zwr贸膰cie uwag臋 na charakterystyczne okna u szczytu kulli- 艂atwo z nich strzela膰, lecz nie 艂atwo strzeli膰 do kogo艣 ukrytego za takim „frengji” (strzelnic膮)

Tradycja ta istnia艂a i istnieje po dzisiaj. Nie ma jednak w sobie nic z romantyzmu w艂a艣ciwego czasom i opisom z epoki Edith Durham. Zwyczaj ten opiera si臋 na regu艂ach zawartych w niepisanym kodeksie (Kanun) ukszta艂towanym w XV wieku na terenach kontrolowanych przez ksi臋cia Leke Dukagjiniego. Takie regu艂y i kodeksy tworzy艂y si臋 przez wieki w Europie: na Ba艂kanach, w Rumunii, we W艂oszech, na Korsyce. Kszta艂towa艂y si臋 te偶 na p贸艂nocy: w Szkocji, Irlandii oraz w wielu innych regionach, nie tylko naszego kontynentu. Kanun zosta艂 spisany w XX wieku przez ojca Shtjefena Gjecovi. Obejmowa艂 on wiele zapis贸w dotycz膮cych organizacji i regu艂 偶ycia codziennego. Regulowa艂 te偶 kwestie powa偶niejsze, jak np. odpowiedzialno艣膰 maj膮tkow膮, dziedziczenie, czy wreszcie os艂awione prawo zemsty rodowej (gjakmarria). Z tradycj膮 t膮 mocno walczy艂y w艂adze, najpierw Albanii mi臋dzywojennej, a p贸藕niej r贸wnie偶 komuni艣ci. Nic wi臋c dziwnego, 偶e dzi艣 zapisy tego kodeksu postrzega si臋 w spo艂ecze艅stwie w spos贸b do艣膰 mocno wypaczony. Uwa偶a si臋 je powszechnie za zacofanie i barbarzy艅stwo. W czasach historycznych zemsta nie zawsze musia艂a ko艅czy膰 si臋 w spos贸b krwawy. Bardzo cz臋sto porozumiewano si臋 na gruncie odszkodowa艅 maj膮tkowych. Honor by艂 dla g贸rali wszystkim, ale umiano znale藕膰 odniesienie materialne dla wyrz膮dzonych szk贸d. Je艣li dochodzi艂o do zemsty krwawej, to mog艂a ona trwa膰 pokolenia- to prawda. Cz臋艣膰 rodzin w Albanii piel臋gnuje spory tak zadawnione, 偶e ju偶 ma艂o kto pami臋ta o ich powodach. Szacuje si臋, 偶e wsp贸艂cze艣nie obyczaj wci膮偶 ma wp艂yw na 偶ycie kilku tysi臋cy Alba艅czyk贸w. Jednak jako tury艣ci nie szukajmy sensacji, ani nie obawiajmy si臋 o bezpiecze艅stwo zwiedzaj膮c p贸艂nocn膮 cz臋艣膰 tego kraju. Historie 艣mierci turyst贸w w Albanii maj膮 pod艂o偶e bardziej kryminalne i mog艂y wydarzy膰 si臋 w ka偶dym innym kraju na 艣wiecie. S艂ynna sprawa zab贸jstwa pary czeskich turyst贸w z 2015 roku mia艂a t艂o wyra藕nie rabunkowe. Z Kanunem i gjakmarri膮 艂膮czy j膮 jedynie fakt oddania si臋 ojca mordercy do dyspozycji rodzic贸w zabitej dw贸jki. Wi臋cej ciekawostek o alba艅skiej zem艣cie rodowej przeczytacie tu: https://www.focus.pl/artykul/zemsta-rodowa-ta-zniewaga-krwi-wymaga?page=1

Kulla w Theth mia艂a nieco inne przeznaczenie ni偶 te bardziej znane, z rejonu Mirdite. W tych drugich uciekinierzy ukrywali si臋 czasem przez ca艂e, pozosta艂e 偶ycie. W Theth oskar偶ony cz艂onek spo艂eczno艣ci m贸g艂 liczy膰 na 15 dni azylu. W tym czasie rodziny- przy pomocy mediator贸w- stara艂y si臋 doj艣膰 do porozumienia. Oczywi艣cie zdarza艂y si臋 sytuacje wyj膮tkowe, gdy czas pobytu w kulli si臋 wyd艂u偶a艂. Mimo pewnych spotkanych na blogach negatywno – lekcewa偶膮cych opinii o tym miejscu s膮dzimy, 偶e jest ono zdecydowanie warte odwiedzenia! Praktyki te nieod艂膮cznie zwi膮zane s膮 z ca艂ym rejonem p贸艂nocnej Albanii i zwyczajnie warto wiedzie膰, gdzie si臋 jest. Wie偶a jest przyk艂adem jednego z dawnych styl贸w budowy. Wysokie budynki z ma艂ymi oknami u艂atwia艂y przetrwanie najazd贸w, a tak偶e by艂y wygodniejsze w czasie surowych zim. W wie偶y zobaczymy niewielk膮, ale ciekaw膮 ekspozycj臋 przedmiot贸w codziennego u偶ytku z rejonu Theth, a na pi臋trze dodatkowo kolekcj臋 zdj臋膰 mieszka艅c贸w wsi oraz kilku bywalc贸w wie偶y. Znajduje si臋 tam fotografia delikwenta, kt贸ry dost膮pi艂 tego w膮tpliwego zaszczytu kilkukrotnie.

kulla theth

Blue Eye w okolicach Theth – jak wygl膮da szlak?

blue eye theth
Blue Eye niedaleko Theth to po prostu jeziorko z wodospadem

Je艣li chodzi o atrakcje przyrodnicze w rejonie Theth, to ka偶dy znajdzie co艣 dla siebie. Jest tu sie膰 szlak贸w g贸rskich po Parku Narodowym Theth, 艂膮cznie z klasyczn膮 tras膮 do Czarnog贸ry przez prze艂臋cz Qafa e Pej毛s (do艣膰 wymagaj膮ca i stroma dla niewprawionych; zalecane pozwolenie na przekroczenie granicy).

theth
nieco po prawej od 艣rodka zdj臋cia znajduje si臋 prze艂臋cz Qafa e Pejes- brama do Czarnog贸ry

Jest kilka jaski艅, dedykowanych osobom z pewnym do艣wiadczeniem. Jest wreszcie trasa stosunkowo 艂atwa, prowadz膮ca do p贸艂nocnoalba艅skiego B艂臋kitnego Oka (Blue Eye) i na niej si臋 skupimy poni偶ej. W Albanii znajdziemy co najmniej dwa obiekty o takiej nazwie. Najbardziej znanym jest 藕r贸d艂o krasowe na po艂udniu kraju, niedaleko Sarandy. Blue Eye w G贸rach Przekl臋tych takim 藕r贸d艂em nie jest. To ma艂e jeziorko wraz z wpadaj膮cym do niego wodospadem. Oba miejsca 艂膮czy uroda i ciesz膮cy oko lazur wody. Jest po艂o偶one w pobli偶u miejscowo艣ci Nderlysaj. Trasa z Theth do tej atrakcji liczy sobie oko艂o 9 km. Marsz mo偶na rozpocz膮膰 w dowolnym miejscu w Theth, nale偶y si臋 jedynie kierowa膰 na po艂udnie, drog膮 wiod膮c膮 przez wie艣. Idealn膮 por膮 jest wczesne rano- pierwsz膮 cz臋艣膰 marszu mo偶na wtedy pokona膰 w ch艂odzie poranka.

theth prokletije
naoko艂o Theth rozpo艣cieraj膮 si臋 imponuj膮ce masywy G贸r Przekl臋tych- widok z trasy do Blue Eye

My na szlak zeszli艣my spod Kulli i bardzo polecamy t臋 opcj臋. Wa偶ne jest, by trzyma膰 si臋 wtedy lewego brzegu rzeki. Drogowskazy s膮, ale w niewielkiej ilo艣ci. Zdecydowanie pomaga dobra mapa lub aplikacja dla piechur贸w (mapy.cz). Pierwszym celem, kt贸ry mo偶emy odwiedzi膰 po drodze jest wodospad Grunas. Koncentruje si臋 tam sporo os贸b, jako 偶e jest to naj艂atwiej dost臋pna atrakcja w okolicach Theth. Ciekawym i do艣膰 rzadko odwiedzanym miejscem jest natomiast kanion Grunasit.

grusanit theth
w膮w贸z Grusanit

Fascynuj膮ce miejsce, w kt贸rym nurt rzeki Lumi i Th毛tit wt艂acza si臋 mi臋dzy strome, wapienne klify. Nad w膮wozem przerzucono do艣膰 solidny, drewniany mostek, z kt贸rego mo偶na podziwia膰 turkusow膮 wst臋g臋 wody z wysoko艣ci ok. 30 m. Mostek nie jest 艂atwy do znalezienia- tak samo, jak og贸lnie 艣cie偶ka po lewej stronie rzeki.

grunasit Theth
艣cie偶ka wiod膮ca do Blue Eye po lewej stronie rzeki cz臋sto ginie w g臋stych zaro艣lach- konieczna jest dobra nawigacja

B臋d膮c na mostku mo偶na wybra膰 dwie opcje na dotarcie do B艂臋kitnego Oka. Mo偶emy w dalszym ci膮gu trzyma膰 si臋 szlaku po lewej stronie rzeki, cho膰 nie jest on dobrze oznaczony i jest zwyczajnie d艂u偶szy. Mo偶na r贸wnie偶 przekroczy膰 mostek i trafi膰 na g艂贸wn膮 drog臋- 艂膮cz膮c膮 Nderlysaj聽 i Theth- biegn膮c膮 praw膮 stron膮 rzeki. Po prawej stronie zdecydowanie 艂atwiej o z艂apanie podw贸zki, drog膮 t膮 je偶d偶膮 busy. Cena przejazdu wyniesie oko艂o 5-8鈧. Kontynuuj膮c marsz miniemy po pewnym czasie ma艂膮 elektrowni臋 wodn膮, a obok niej male艅ki sklepik. Asortyment niewielki, ale ceny zdecydowanie imponuj膮ce!

Z Nderlysaj do Blue Eye.

Potem droga zawiedzie do Nderlysaj, ulokowane na wyp艂aszczonym terenie. Tu偶 przed wiosk膮 trzeba przeskoczy膰 ma艂y potok, przy kt贸rym mieszcz膮 si臋 pozosta艂o艣ci starego m艂yna. Tu偶 za nim wzrok natrafia na cmentarz za pr贸chniej膮cym p艂otem. Pojawiaj膮 si臋 te偶 tradycyjne zabudowania i stare drzewa morwowe.

nderlysaj theth
艂膮ka z m艂ynem wodnym tu偶 przed Nderlysaj
nderlysaj theth
cmentarz w Nderlysaj

Jest te偶 szansa spotka膰 mieszka艅c贸w. Nie znali艣my ani jednego (opr贸cz dzi臋kuj臋) s艂owa po alba艅sku, lecz ludzie na ca艂ym 艣wiecie u艣miechaj膮 si臋 w jednym j臋zyku. Go艣cinnym gestem zostali艣my zaproszeni do skosztowania s艂odkich owoc贸w morwy. By艂 to kolejny raz, kiedy przekonali艣my si臋 o 偶yczliwo艣ci Alba艅czyk贸w i ich niek艂amanej ciekawo艣ci wobec przybysza. Ch臋tnie zapozowali do szybkich zdj臋膰, cho膰 nie mo偶na zapomnie膰 o kulturze i nale偶y zapyta膰 o zgod臋.

nderlysaj theth
mieszka艅cy Nderlysaj
nderlysaj
mieszkanka Nderlysaj podczas zbior贸w owocu morwy

Trasa odt膮d biegnie wzd艂u偶 potoku Lumi i Zi. Z Nderlysaj odcinek oko艂o kilometra w kierunku Blue Eye dost臋pny jest r贸wnie偶 dla samochod贸w terenowych. Droga jest kamienista i nic nie chroni przed pal膮cym s艂o艅cem.

nderlysaj
droga do Blue Eye
nderlysaj
Nderlysaj widziane ze szlaku do Blue Eye
nderlysaj
droga do Blue Eye zaczyna pi膮膰 si臋 w g贸r臋 po mini臋ciu wioski

P贸藕niej wchodzimy w las, a droga zamienia si臋 w w臋偶sz膮 艣cie偶k臋. Szlak zaczyna pi膮膰 si臋 do g贸ry. W kilku miejscach znajduj膮 si臋 lekko uci膮偶liwe skalne stopnie. Potok Lumi i Zi towarzyszy nam ca艂y czas w dole, po lewej stronie. Tu偶 przed samym Blue Eye czeka nas zej艣cie po drabinkach. Jeste艣my u celu. (Gdyby艣cie kontynuowali marsz tym szlakiem, wywi贸d艂by on Was a偶 do prze艂臋czy Qafe e Terthores). Po zej艣ciu z drabinki przechodzimy przez mostek rodem z bajki. Ale to tylko pozory.

k艂adka prowadz膮ca do blue eye
na ostatniej prostej do B艂臋kitnego Oka

Miejsce jest do艣膰 malownicze i mog艂oby by膰 jeszcze bardziej atrakcyjne, gdyby nie zosta艂o zaw艂aszczone przez s膮siad贸w. Mamy swoje zdanie odno艣nie samowoli聽 budowlanej w miejscach ciekawych przyrodniczo. Dodatkowo dochodzi aspekt pewnej, wzajemnej niech臋ci „restaurator贸w”- co daje si臋 odczu膰- a my nie chcemy znale藕膰 si臋 w centrum s膮siedzkiej wojenki. Przemykamy do艂em, po drodze odmawiaj膮c zaprosze艅 na piwo. Sp臋dzili艣my tam par臋 kwadrans贸w obserwuj膮c wodospad i sami b臋d膮c obserwowanymi przez w艂a艣cicieli knajp. UWAGA! dosz艂y nas informacje, 偶e takowy stan rzeczy uleg艂 zmianie na lepsze ju偶 ca艂kiem nied艂ugo po naszej wizycie. Obecnie nie ma ju偶 tam tego tzw. kramu. Nasze wspomnienia natomiast zachowujemy, jako ciekawostk臋. W jeziorku mo偶na pop艂ywa膰, lecz woda jest bardzo zimna, ale doskonale przejrzysta. Fajne miejsce, warto si臋 wybra膰- z Theth nie jest tak bardzo daleko. Ewentualnie w drodze powrotnej (t膮 sam膮 tras膮) mo偶na z艂apa膰 marszrutk臋, co uczynili艣my my sami, bo po kilku sezonach sp臋dzonych w Szkocji ba艂ka艅ski upa艂 nas po prostu obezw艂adni艂.

blue eye w okolicach nderlysaj w albanii
pi臋kno B艂臋kitnego Oka uchwycone w d艂ugim czasie na艣wietlania

Ciekawostka:

w marszrutce

Wracaj膮c z Blue Eye w kierunku Theth byli艣my tak ubici upa艂em, 偶e bez wahania zatrzymali艣my pierwszy nadje偶d偶aj膮cy w kierunku Theth bus. Rzecz jasna, nie m贸g艂 jecha膰 nigdzie indziej, ni偶 do Theth, lecz zadali艣my to oczywiste pytanie: „Theth? Ok??”. W odpowiedzi otrzymali艣my od kierowcy przecz膮cy ruch g艂ow膮. Nast膮pi艂a kr贸tka konsternacja… skoro nie do Theth, to dlaczego nie rusza dalej tylko patrzy na nas i czeka? Ponowili艣my pytanie, ten sam gest, lecz tym razem z odsuni臋ciem bocznych drzwi przez jednego z pasa偶er贸w. Hmmmm… ui艣cili艣my op艂at臋 i wtedy ol艣ni艂o nas wspomnienie akapitu z kt贸rego艣 z przewodnik贸w czytanych przed wypraw膮 do Albanii. Mo偶e si臋 zdarzy膰, 偶e spotkacie sie z tym samym gdzie艣 w w tym kraju i wiedzcie, 偶e ruch g艂ow膮 na boki, kt贸ry w naszej kulturze uchodzi za zaprzeczenie lub odmow臋, jest tam potwierdzeniem i znaczy „tak”! 馃榾

Theth- co艣 si臋 ko艅czy, co艣 si臋 zaczyna, czyli 艂y偶ka dziegciu w beczce miodu.

g贸ral p贸艂nocnoalba艅ski rozmwaiaj膮cy przez telefon kom贸rkowy
g贸ral p贸艂nocnoalba艅ski w (cz臋艣ciowo) tradycyjnym stroju

Teraz pora odnie艣膰 si臋 do tytu艂u tego akapitu, kt贸ry ko艂ata艂 si臋 w naszych g艂owach jeszcze podczas pobytu w Theth. Czas p臋dzi nieub艂aganie. Za jaki艣 czas samotny pobyt nad Blue Eye b臋dzie marzeniem, a szlaki w tej okolicy zaroj膮 si臋 od turyst贸w. W Theth na dobre zago艣ci si臋 komercja, u wodospadu Grunasit powstawa膰 b臋d膮 dzie艂a na tik-toka a nad g艂owami drony bzycze膰 b臋d膮 jak w艣ciek艂e szerszenie. Oznaki wieszcz膮ce te zmiany zauwa偶yli艣my ju偶 teraz. Na wielu forach czytali艣my opinie Polak贸w, 偶e Theth ju偶 jest sprofanowane i 偶e nie pojawi膮 si臋 tam oni ju偶 nigdy wi臋cej. 呕e to ju偶 nie to samo Theth, co kiedy艣…聽 Co艣 w tym jest, cho膰 nie nosimy w sobie a偶 tak kategorycznej niech臋ci. Z przyjemno艣ci膮 rozbiliby艣my nasz namiot w kt贸rym艣 z przydomowych sad贸w jeszcze nie raz. Pokolenia, kt贸re dorastaj膮 w obecnych czasach stawiaj膮 na wzorce kreowane za Zachodzie Europy i w Ameryce. Z P贸艂nocnej Albanii znik艂y tajemnicze- wr臋cz mityczne- zaprzysi臋偶one dziewice, pr贸buje si臋 tak偶e wykorzeni膰 z g贸ralskiej 艣wiadomo艣ci istnienie Kanunu i „nawr贸ci膰” ich na cywilizowane zasady wsp贸艂偶ycia w europejskiej spo艂eczno艣ci. Zleca si臋 w艂adzom Albanii walk臋 z zemstami rodowymi argumentuj膮c tym samym, 偶e z takimi zachowaniami nie ma miejsca dla nich w Europie i UE. Zmienia si臋 te偶 nastawienie mieszka艅c贸w do turyst贸w. Wiadome, za turystami id膮 pieni膮dze i szansa na lepsze warunki bytowe w tym trudnym terenie. Mo偶ecie si臋 spodziewa膰, 偶e zamiast informacji o jagni臋cinie, czy ko藕linie z grilla na kolacj臋 dostaniecie zapytanie, czy aby nie macie uczulenia na gluten? Czy jeste艣cie wegetarianami? By艂 to troch臋 szok dla nas. Niekt贸rzy gospodarze w Theth bardzo stawiaj膮 na opini臋 i zadowolenie go艣ci. Nawet za bardzo. Po dotarciu na miejsce z Valbony po cichu marzyli艣my o prawdziwym, pasterskim jedzeniu. W zamian za to na stole wyl膮dowa艂o co艣, co mia艂o by膰 sosem na specjalnie zam贸wienie turyst贸w z Australii. A’la francuski sos w G贸rach Przekl臋tych? (Prawie) da si臋 zrobi膰. W tym miejscu chcemy podkre艣li膰, 偶e nie mamy 偶alu do Alba艅czyk贸w, 偶e tak si臋 dzieje. Mamy 偶al do ludzi galopuj膮cych bezmy艣lnie przez 艢wiat. 呕e usi艂uj膮 oni bezpardonowo przekszta艂ca膰 otoczenie pod swoje wymagania. Miejsca tak specyficzne, jak P贸艂nocna Albania zas艂uguj膮 na szacunek i przynajmniej elementarn膮 wiedz臋, kto nas go艣ci. Nasz niesmak przypiecz臋towa艂y komentarze wspomnianych ludzi z Antypod贸w, 偶e jest beznadziejnie drogo w tej… Bu艂garii! Inn膮 kwesti膮 jest to, 偶e w Theth ceny osi膮gaj膮 ju偶 zachodnioeuropejskie pu艂apy. Na to te偶 musicie by膰 przygotowani. Tak wygl膮da znak czas贸w. Historie z Theth opisane przez Edith Durham powoli przykrywa mg艂a przesz艂o艣ci. Co艣 si臋 ko艅czy, co艣 si臋 zaczyna. Tym bardziej warto pospieszy膰 si臋 z wizyt膮 w tym miejscu i zdecydowanie tu偶 przed, lub tu偶 po g艂贸wnym sezonie turystycznym. Jeszcze jest czym si臋 cieszy膰 i wytrwali odnajd膮 t臋 autentyczno艣膰, po kt贸r膮 mozol膮 si臋 wiele kilometr贸w.

Wyjazd do Theth – gar艣膰 informacji praktycznych:

鉃 dojazd do Theth:

Lokalna droga przez Nicaj -Shosh jest w zasadzie nie warta uwagi, chyba 偶e dysponujemy pojazdem przystosowanym do naprawd臋 wymagaj膮cego terenu. Zwyk艂y samoch贸d terenowy mo偶e nie da膰 rady, zw艂aszcza po deszczach. Stan tej drogi jest dramatyczny. Znacznie cz臋艣ciej jest wybierana SH21 przez Boge. Ze Szkodry do Boge wiedzie asfalt, a od 2021 asfalt wiedzie tak偶e i w d贸艂, a偶 do samego Theth. Droga wymaga pewnych umiej臋tno艣ci- jest do艣膰 w膮ska i prowadzi na sporym odcinku brzegiem przepa艣ci. Mijanka z samochodami jad膮cymi z naprzeciwka mo偶e by膰 k艂opotliwa. My korzystali艣my z transportu zorganizowanego i wracali艣my do Szkodry busem, kt贸ry zajecha艂 po nas do naszego miejsca kempingowego. Mo偶na bez obaw zda膰 si臋 na pomoc miejscowych. Wska偶膮 oni czas i miejsce odjazdu. W Szkodrze pomoc膮 s艂u偶y informacja turystyczna zlokalizowana przy Rondzie Demokracji. Cena takiego przejazdu to ok. 10鈧 od osoby/ w jedn膮 stron臋.

鉃 noclegi w Theth:

W Theth mie艣ci si臋 kilkana艣cie pensjonat贸w urz膮dzonych w domach miejscowych. Ceny za nocleg: od 10鈧/za noc/za pok贸j, ale zazwyczaj s膮 co najmniej dwukrotnie wy偶sze. Mo偶na tez rozbija膰 si臋 z namiotami przy pensjonatach. Tak zrobili艣my my. Cena za pobyt na polu namiotowym przy pensjonacie Pal Rupa wynosi艂a: 3 euro/za osob臋/za noc (2018r.). W艂a艣cicielka posiada spot Wi-Fi, za dodatkow膮 op艂at膮 mo偶na zam贸wi膰 艣niadanie, p贸藕ny obiad i zrobi膰 pranie. W cenie miejsca na polu namiotowym mieli艣my dost臋p do bardzo prostej, ale wyposa偶onej w prysznic i WC 艂azienki. Jest te偶 w Theth publiczne pole namiotowe, ale s艂abo wyposa偶one i cz臋sto okupowane przez „rozrywkowych” turyst贸w. Zanim wejdziecie do czyjego艣 domu, dobrze jest zdj膮膰 obuwie. W Albanii zwraca si臋 na to uwag臋 i cz臋sto dostaniecie plastikowe klapki do za艂o偶enia.

鉃 zakupy w Theth:

Je艣li chodzi o wy偶ywienie to w Theth- wbrew temu co podaj膮 niekt贸re strony- znajduje si臋 sklep spo偶ywczy. Asortyment do艣膰 ograniczony, ale ceny wzgl臋dnie niskie. Mo偶na te偶 zakupi膰 w nim kartusze wbijane. Mie艣ci si臋 w pobli偶u nowego, nieczynnego pawilonu informacji turystycznej i przystanku bus贸w. Nie spos贸b go przeoczy膰. Jest te偶 kilka knajpek z bardzo podstawowym menu. Go艣cie najcz臋艣ciej sto艂uj膮 si臋 w domach, w kt贸rych wykupili nocleg. Posi艂ek kosztuje w granicach 5-10鈧 za osob臋.

%d bloggers like this: